هوش مصنوعی:
این متن به انتقاد از منجمان و کسانی میپردازد که خود را در احکام نجوم متخصص میدانند، اما در واقع به فالگیری و خرافات مشغولاند. شاعر از بیخردی و خودکامگی آنان سخن میگوید و اشاره میکند که آنها از دانش واقعی مانند بطلمیوس بیخبرند و به جای آن، از زرق و برق و خرافات پیروی میکنند. همچنین، متن به مفاهیم نجومی مانند طالع، سیارات، و محاسبات ریاضی اشاره دارد، اما با لحنی طنزآمیز و انتقادی.
رده سنی:
16+
متن دارای مفاهیم انتزاعی و انتقادی است که ممکن است برای مخاطبان جوانتر قابل درک نباشد. همچنین، استفاده از اصطلاحات تخصصی نجومی و لحن هجوآمیز نیازمند سطحی از بلوغ فکری است.
در صفت منجّم حاذق و منافق و تمثیل اصحاب دعوی به غیر معنی فی بطلان احکام النجوم و صفة هیئةالفلک و واضع هذاالعلم، قال النبّی علیهالسّلام: النجوم حق و احکامها باطل، و قال علیهالسّلام: من آمن بالنجوم فقد کفر، و قال علیهالسّلام: تعلموا منالنجوم ماتعرفون به ساعات اللیل والنهار، و قال امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیهالسّلام: تعلموا بالنجوم فانه علم من علومالنبوة و قالاللّٰه تعالی: والسماء ذاتالبروج، والشّمس والقمر بحسبان
باز اینها که مرد احکامند
همه در فال و زجر خودکامند ۱
نفس از گردش نجوم زنند
سال و مه فال سعد و شوم زنند ۲
همه جاسوس نجم افلاکند
همه با میل و تختهٔ خاکند ۳
همه در راه حکم خود رایند
به سرِ من که ژاژ میخایند ۴
زرق بوالعنبس است رهبرشان
کم ز خاکند خاک بر سرشان ۵
نشنیدند نام بطلمیوس
پر فغان و میان تهی چون کوس ۶
همه شاگرد زرق بوالعنبس
همه از زرق او زنند نفس ۷
روز و شب در شمار هفت و چهار
خانهٔ جدّ و خانهٔ ادبار ۸
صاحب لیل و صاحب نوبه
زین چنین علم توبه و به توبه ۹
صاحب ساعت و دلیل نهار
طالع و کدخدا و جان بختار ۱۰
صاحب وجه و نیز صاحب حدّ
که در احکامشان نباشد ردّ ۱۱
سبب کدخدایی و هیلاج
که منجّم بدو بود محتاج ۱۲
صاحب صورتست و ربّالیوم
که برآنند حکیمان یک قوم ۱۳
حکم و تأثیر و صاحب اوتاد
برتر از حدّ وجه و نقص و زیاد ۱۴
گردش و رفتن و هبوط و صعود
که ز تأثیرشان شود موجود ۱۵
انحطاط و حضیض و دور و شمار
اوج خورشید و ثابت و سیار ۱۶
فلکالمستقیم و جیبالمیل
غایت ارتفاع و گردش لیل ۱۷
گه رحاوی و گاه دولابی
گه حمایل چو تیغ اعرابی ۱۸
بعد و بهت و تفاوت مابین
حاصل جیب و غایتالطولین ۱۹
زیج یحیی و فاخر و مأمون
ارتفاع طوالع و چه و چون ۲۰
وانکه بنهاد اوج را حرکات
ارتفاع و تفاوت ساعات ۲۱
ظلّ مقیاس و نقطهٔ محسوس
که مقادیر زاویه است رؤس ۲۲
طول و عرض و سطوح و نقطه و خط
که در احوال جمله نیست غلط ۲۳
همه در فال و زجر خودکامند ۱
نفس از گردش نجوم زنند
سال و مه فال سعد و شوم زنند ۲
همه جاسوس نجم افلاکند
همه با میل و تختهٔ خاکند ۳
همه در راه حکم خود رایند
به سرِ من که ژاژ میخایند ۴
زرق بوالعنبس است رهبرشان
کم ز خاکند خاک بر سرشان ۵
نشنیدند نام بطلمیوس
پر فغان و میان تهی چون کوس ۶
همه شاگرد زرق بوالعنبس
همه از زرق او زنند نفس ۷
روز و شب در شمار هفت و چهار
خانهٔ جدّ و خانهٔ ادبار ۸
صاحب لیل و صاحب نوبه
زین چنین علم توبه و به توبه ۹
صاحب ساعت و دلیل نهار
طالع و کدخدا و جان بختار ۱۰
صاحب وجه و نیز صاحب حدّ
که در احکامشان نباشد ردّ ۱۱
سبب کدخدایی و هیلاج
که منجّم بدو بود محتاج ۱۲
صاحب صورتست و ربّالیوم
که برآنند حکیمان یک قوم ۱۳
حکم و تأثیر و صاحب اوتاد
برتر از حدّ وجه و نقص و زیاد ۱۴
گردش و رفتن و هبوط و صعود
که ز تأثیرشان شود موجود ۱۵
انحطاط و حضیض و دور و شمار
اوج خورشید و ثابت و سیار ۱۶
فلکالمستقیم و جیبالمیل
غایت ارتفاع و گردش لیل ۱۷
گه رحاوی و گاه دولابی
گه حمایل چو تیغ اعرابی ۱۸
بعد و بهت و تفاوت مابین
حاصل جیب و غایتالطولین ۱۹
زیج یحیی و فاخر و مأمون
ارتفاع طوالع و چه و چون ۲۰
وانکه بنهاد اوج را حرکات
ارتفاع و تفاوت ساعات ۲۱
ظلّ مقیاس و نقطهٔ محسوس
که مقادیر زاویه است رؤس ۲۲
طول و عرض و سطوح و نقطه و خط
که در احوال جمله نیست غلط ۲۳
قالب: مثنوی
تعداد ابیات: ۲۳
۴۳۱
این گوهر را بشنوید
-------------
یا
-------------
این گوهر را با صدای خود، برای دیگران به یادگار بگذارید.
برای ضبط گوهر با صدای خود، لطفا به حساب کاربری وارد شوید.
گوهر قبلی:در طبیبان نادان گوید
گوهر بعدی:فی صفة الافلاک
نظرها و حاشیه ها
شما نخستین حاشیه را بنویسید.
