شمارهٔ ۵۰ - یا مرگ یا تجدد

هرکو در اضطراب وطن نیست
آشفته و نژند چو من نیست ۱

کی می‌خورد غم زن و دختر
آن را که هیچ دختر و زن نیست ۲

نامرد جای مرد نگیرد
سنگ سیه چو در عدن نیست ۳

مرد از عمل شناخته گردد
مردی به‌شهرت و به‌سخن نیست ۴

نام ار حسن نهند چه حاصل
آن‌را که خلق ‌و خوی حسن نیست ۵

فرتوت گشت کشور و او را
بایسته‌تر ز گور و کفن نیست ۶

یا مرگ یا تجدد و اصلاح
راهی جز این‌دو پیش وطن نیست ۷

ایران کهن شده است سراپای
درمانش جز به تازه شدن نیست ۸

عقل کهن به مغز جوان هست
فکر جوان به مغز کهن نیست ۹

ز اصلاح اگر جوان نشود ملک
گر مرد جای سوگ و حزن نیست ۱۰

وبرانه‌ایست کشور ایران
وبرانه را بها و ثمن نیست ۱۱

امروز حال ملک خرابست
بر من مجال شبهت و ظن نیست ۱۲

شخصی زعیم و کارگشا، نی
مردی دلیر و نیزه فکن نیست ۱۳

اخلاق مرد و زن همه فاسد
جز مفسدت بسر و علن نیست ۱۴

خویشی میان پور و پدر، نه
یاری میان شوهر و زن نیست ۱۵

تن‌ها سپید و پاک ولیکن
یک خون پاک در همه تن نیست ۱۶

امروز چشم مردم ایران
جز بر خدایگان زمن نیست ۱۷

شاها تویی که شب ز غم ملک
در دیده‌ات مجال وسن نیست ۱۸

بنگر به ملک خویش که در وی
یک تن جدا ز رنج و محن نیست ۱۹

درکشور تو اجنبیان را
کاری جز انقلاب و فتن نیست ۲۰

بیدادها کنند وکسی را
یک دم مجال داد زدن نیست ۲۱

هرسو سپه کشند و رعیت
ایمن به‌دشت وکوه و دمن نیست ۲۲

در فارس نیست خاک و به تبریز
کزخون به رنگ لعل یمن نیست ۲۳

کشور تباه گشت و وزیران
گویی زبانشان به دهن نیست ۲۴

حکام نابکار ز هر سوی
غارت کنند و جای سخن نیست ۲۵

یار اجانب‌اند و بدین فن
کس را به کارشان سن و من نیست ۲۶

معزول می‌شود به فضاحت
آن کس که مرد حیله و فن نیست ۲۷

شاها بدین زبونی و اهمال
امروز هند و چین و ختن نیست ۲۸

با دشمنان ملک بفرمای
کاین باغ جای زاغ وزغن نیست ۲۹

ورنه نعوذباله فردا
این باغ و کاخ و سرو و سمن نیست ۳۰

گفتم به طرزگفتهٔ مسعود
«‌امروز هیچ خلق چو من نیست‌» ۳۱