شمارهٔ ۱۲ - در مدح سلطان محمود

نگر به لاله و طبع بهار رنگ پذیر
یکی به رنگ عقیق و دگر به بوی عبیر ۱

چو جعد زلف بتان شاخهای بید و خوید
یکی همه زره است و دگر همه زنجیر ۲

درخت و دشت مگر خواستند خلعت زا بر
یکی طویله ی گوهر دگر بساط حریر ۳

بخار تیره و از ابر دشت مینا رنگ
یکی بسان غبار و دگر بسان غدیر ۴

زرنگ و بوی گیا و زمین تو گویی هست
یکی ز حله بساط و دگر ز مشک خمیر ۵

هوا وراغ تو گویی دو عالمند بزرگ
یکی پر از حرکات و دگر پر از تصویر ۶

هوا ز عکس سما تیره و زمین گلگون
یکی چو خامه ی مانی یکی بت کشمیر ۷

به دشت سنبل و مینا سپه کشید و نشست
یکی به معدن برف و دگر به جای زریر ۸

نگارهای بهاری چو شعرهای بدیع
یکی است پر ز موشح دگر پر از تشجیر ۹

ز چیزها به دو چیزست رنگ و بوی بهار
یکی به باد صبا و دگر با بر مطیر ۱۰

ز کارها به دو کارست قدر و مفخر من
یکی ز طالع سعد و دگر ز بخت امیر ۱۱

عجب سزای دو چیزست نام و صورت او
یکی سزای مدیح و دگر سزای سریر ۱۲

جوان و پیر دو چیزست بخت و خاطر او
یکی به قوّت برنا دگر به دانش پیر ۱۳

به جود و لطف ببرد او لطافت و بسپرد
یکی به باد صبا و دگر به چرخ اثیر ۱۴

ز روشنی و درستی که رای و صورت اوست
یکی ز دین صفت است و دگر ز حق تأثیر ۱۵

به مدحش اندر شاعر شود قضا و قدر
یکی بگوید شعر و دگر کند تحریر ۱۶

به نیکخواه و بداندیش مهر و کینش را
یکی به سعد بشیر و دگر به نحس نذیر ۱۷

کریم را زو تیمار و خدمتش فرحست
یکی ز دست تهی و دگر ز عیش عشیر ۱۸

ز روشنایی و دانش دو مایه شد به دو چیز
یکی به شمس مضییء و دگر به بدر منیر ۱۹

همیشه بوده و خواهد بدن تن و کف او
یکی به فخر مشار و دگر به جود مشیر ۲۰

دعا کنند مر او را به نیکی اسب و قلم
یکی به وقت صهیل و دگر به وقت صریر ۲۱

به مدحش اندر گویی مرکّبست دو چیز
یکی زبان فرزدق دگر بیان جریر ۲۲

چو وهم و عقل مکین است تیغ و نیزه ی او
یکی میان دماغ و دگر میان ضمیر ۲۳

دو گفت سائل او را دو پاسخست بدیع
یکی همه خردست و دگر همه تو قیر ۲۴

بدین جهان دو دلیلست مهر و کینه ی او
یکی دلیل بهشت و دگر دلیل سعیر ۲۵

دو مسکنست عجم را سرای و مجلس را
یکی به جای خورنق دگر به جای سدیر ۲۶

دو عادتست مر او را به گاه بخشش و خشم
یکی ازو همه تعجیل و دیگری تأخیر ۲۷

دو پیشه ی متضادست کار مرکب او
یکی دمیدن شیر و دگر تک نخجیر ۲۸

دو گوش زایر او نشود مگر دو خطاب
یکی که : جامه بپوش و دگر که : زر بر گیر ۲۹

گر ابر و دریا یکره بجود او نگرند
یکی نماید عجز و دگر خورد تشویر ۳۰

همی روند ز پیکار او هزیمتیان
یکی ز تن بعزا و دگر ز جان بنفیر ۳۱

ز گنج خویش برون کرد جامه و دینار
یکی نصیب غریب و دگر نصیب فقیر ۳۲

ز طمع خدمت او شد رونده تیغ و قلم
یکی بدست مبارز دگر بدست دبیر ۳۳

بگیتی اندر تدبیر و نام او دو درست
یکی در خردست و دگر در تقدیر ۳۴

خدایرا دو جهان است فعلی و عقلی
یکی بمایه قلیل و دگر بمایه کثیر ۳۵

جهان فعلی دنیا جهان عقلی شاه
یکی جهان صغیر و دگر جهان کبیر ۳۶

زمان زمان بخداوندی جهان شب و روز
یکی بگوید نامش دگر کند تکبیر ۳۷

چو تیر تا دو بود راست گشتن شب و روز
یکی بوقت بهار و دگر در اوّل تیر ۳۸

مباد جز بدو ناله دل ولی و عدوش
یکی به ناله ی زار و دگر به ناله ی زیر ۳۹