پایه و دیوار

گفت دیوار قصر پادشهی
که بلندی، مرا سزاوار است ۱

هر که مانند من سرافرازد
پایدار و بلند مقدار است ۲

فرخم زان سبب که سایهٔ من
جای آسایش جهاندار است ۳

نقش بام و درم ز سیم و زر است
پرده‌ام از حریر گلنار است ۴

در پناه من ایمن است ز رنج
شاه، گر خفته یا که بیدار است ۵

سوی من، دزد ره نیابد از آنک
تا کمند افکند گرفتار است ۶

همگی بر در منند گدای
هر چه میر و وزیر و سالار است ۷

قفل سیمم بنزد سیمگر است
پردهٔ اطلسم ببازار است ۸

با منش هیچ حیله در نگرفت
گرچه شبگرد چرخ، غدار است ۹

باد و برفم بسی بخست و هنوز
قوت و استقامتم یار است ۱۰

من ز تدبیر خود بلند شدم
هر که کوته نظر بود خوار است ۱۱

نیکبخت آنکه نیتش نیکوست
نیکنام آنکه نیک رفتار است ۱۲

قرنها رفت و هیچ خم نشدم
گر چه دائم بپشت من بار است ۱۳

اثر من بجای خواهد ماند
زانکه محکم‌ترین آثار است ۱۴

پایه گفت اینقدر بخویش مناز
در و دیوار و بام، بسیار است ۱۵

اندر آنجا که کار باید کرد
چه فضیلت برای گفتار است ۱۶

نشنیدی که مردم هنری
هنر و فضل را خریدار است ۱۷

معرفت هر چه هست در معنی است
نه درین صورت پدیدار است ۱۸

گرچه فرخنده است مرغ همای
چونکه افتاد و مرد، مردار است ۱۹

از تو، کار تو پیشرفت نکرد
نکتهٔ دیگری درین کار است ۲۰

همه سنگینی تو، روی من است
گر جوی، گر هزار خروار است ۲۱

تو ز من داری این گرانسنگی
پیکر بی روان، سبکسار است ۲۲

همه بر پای، از ثبات منند
هر چه ایوان و بام و انبار است ۲۳

گر چه این کاخ را منم بنیاد
سخن از خویش گفتنم عار است ۲۴

کارها را شمردن آسان است
فکر و تدبیر کار دشوار است ۲۵

بار هر رهنورد، یکسان نیست
این سبکبار و آن گرانبار است ۲۶

هر کسی را وظیفه و عملی است
رشته‌ای پود و رشته‌ای تار است ۲۷

وقت پرواز، بال و پر باید
که نه این کار چنگ و منقار است ۲۸

همه پروردگان آب و گلند
هر چه در باغ از گل و خار است ۲۹

عافیت از طبیب تنها نیست
هر ز دارو، هم از پرستار است ۳۰

هر کجا نقطه‌ای و دائره‌ایست
قصه‌ای هم ز سیر پرگار است ۳۱

رو، که اول حدیث پایه کنند
هر کجا گفتگوی دیوار است ۳۲