خلاصه و رده بندی سنی

هوش مصنوعی: این متن به موضوع اختیار و جبر در اعمال انسان می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که اختیار واقعی تنها زمانی معنا دارد که کاملاً در دست فرد باشد و تحت کنترل دیگری نباشد. اگر اختیار انسان تحت تأثیر عوامل خارجی قرار گیرد، دیگر اختیار واقعی محسوب نمی‌شود. همچنین، متن به این نکته اشاره دارد که انجام کارها با اراده و شعور کامل، نشانه‌ی اختیار است و این با جبر متفاوت است.

رده سنی: 16+ متن دارای مفاهیم عمیق فلسفی و عرفانی است که درک آن به سطحی از بلوغ فکری و تجربه‌ی زندگی نیاز دارد. همچنین، استفاده از زبان شعر کلاسیک فارسی ممکن است برای مخاطبان جوان‌تر دشوار باشد.

فعل را خواهی کنی و خواه نه
جز تورا در فعل و ترکش راه نه

کس نه بتواند بپیچد پنجه ات
یا ز منع فعل سازد رنجه ات

با تو باشد اختیار و اختیار
اختیارت را بود بیخ استوار

ورنه آن قدرت نباشد جان من
با چنین قدرت دم از قدرت مزن

اختیارت چون به دست دیگری ست
اختیارت اختیار ای دوست نیست

باشد او از تو بگیرد اختیار
هم نماید از تو سلب اقتدار

عاجز و زار و زبون گرداندت
از فرازی سرنگون گرداندت

یا فرستد مانعی در کار تو
سست سازد همت ستوار تو

یا بگرداند از آن میل دلت
یا بیارد پیش شغل شاغلت

این نباشد اختیار و جبر نیز
هست امر بین امرین ای عزیز

گر کنی فعل از تو باشد ای عمو
با شعور و با اراده مو به مو

دست تو بگرفته شاه دستگیر
آن نباشد جبر ای مرد خبیر

«ملا احمد نراقی»
گوهرین | گنجینه های مکتوب | gowharin.ir