در تحقیق مراتب نفس

چو می‌خواهی بدانی نفس و شیطان
تو شیطان کفر نفس خویش می‌دان ۱

اگر نفس تو اماره است شیطان
چو لوامه شود گردد مسلمان ۲

چو باشد تند اماره است نامش
بود لوامه چون کردند رامش ۳

نه آخر مصطفی گفته چنین است
که با هر نفس یک شیطان قرینست ۴

مرا هم بود اندر نفس شیطان
ولیکن شد به دست من مسلمان ۵

ز تو گر عقل و دانایی پذیرد
کند ترک بدی تقوا بگیرد ۶

پس آنکه چون نماند هیچ کاری
بگیرد اندر آن منزل قراری ۷

رسد اندر مقام ملهمه نفس
بیابد عقل دور از واهمه نفس ۸

در آن منزل که حاصل گشت کامش
به معنی مطمئنه گشت نامش ۹

چو نفست مطمئنه شد به ایمان
بدو پیوند وانگه رو به ایقان ۱۰

حیاتی باشد آنجا جاودانی
چنین است ای پسر مولود ثانی ۱۱

رها گردد در ایقان لهو و لعبش
ندای ارجعی آید ز ربش ۱۲

بدان رای رجوع آن رای روح است
چو دریابی به جان و دل فتوح است ۱۳

معانی بس عزیز است و رقیق است
تفکر بیشتر کن چون دقیق است ۱۴

اگر حالی ندانی این معانی
توقف دار هم روزی بدانی ۱۵