شمارهٔ ۱۲ - امام محمد زکریا

محمد زکریا طبیب رازی را
که فیلسوف عجم بود و اوستاد عرب ۱

به فن فلسفه و طب و کیمیا و نجوم
حساب و هندسه موسیقی و فنون ادب ۲

چنان یگانه شمردند فاضلان جهانش
که جمله گوش بندندی چو او گشودی لب ۳

هماره همچو شهانش گروهی از پس و پیش
روانه بد چو ز مدرس شتافتی به مطب ۴

چنان به کار پزشکی خبیر و حاذق بود
که شد ز هیبت او لرزه در مفاصل تب ۵

ده و دو نامه در آن فن نبشت کز تدبیر
ز صفر فضه توان کرد از نحاس ذهب ۶

همی فکند به حکم نجوم و اسطرلاب
ز آفتاب به دریای آسمان مرکب ۷

چنین یگانه که دادند اهل علم او را
فرید عصر و خداوندکار دهر لقب ۸

روانه گشت روانش به سال سیصد و بیست
به شاخسار جنان در جوار رحمت رب ۹

شنیده ام که به پایان عمرش از پیری
به دیده روز فروزنده تیره گشت چو شب ۱۰

گزیده قرن و رقیب معاصرش «کعبی »
که بوده یار وی اندر سرا و در مکتب ۱۱

به طنز و طعنه بدو گفت ای یگانه حکیم
مرا ز کار تو باشد به روزگار عجب ۱۲

سه علم را شده ای مدعی و در این سه
خبر نباشدت از ریشه و فنون و شعب ۱۳

نخست دعوی اکسیر و کیمیا داری
کز آنت بهره نبینم به هیچ روی و سبب ۱۴

برای ده درم از مهر زن به زندانت
گشوده شده در اندوه و بسته باب طرب ۱۵

برآمد از جگرت شور و تلخکام شدی
ز ترشروئی آن نو عروس شیرین لب ۱۶

دوم تو گوئی هستم طبیب و خسته شدت
سر از صداع و دو چشم از نزول و تن ز جرب ۱۷

کجا مفاصل و اعصاب خلق چاره کند
کسیکه ریخته دردش به مفصل است و عصب ۱۸

سوم به دعوی گوئی منم ستاره شناس
چرا به فال مسعود نیست یکی کوکب ۱۹