شمارهٔ ۱۴ - علم و عمل

چون به ازل طرح جهان ریختند
علم و عمل را به هم‌ آمیختند ۱

بهر بشر هست دو پر در مثل
زان دو یکی علم بود یک عمل ۲

زین دو پر آن مرغ بلند آشیان
شاید اگر بگذرد از آسمان ۳

عالم عاری ز عمل ابتر است
مرغ نه بل جانور یک پر است ۴

مقصدم از علم و عمل صنعت است
کان به جان سلم هر ملت است ۵

ملک ز صنعت اگر آباد نیست
خاطر ملت نفسی شاد نیست ۶

بهر تعالی همه خلق جهان
پای نهادند بدین نردبان ۷

علم برای عمل‌ آموختند
ثروت و علم و شرف اندوختند ۸

مدرسهٔ علم و عمل ساختند
مرکب همت به فلک تاختند ۹

مدرسه باید که ز روی اساس
باز نماید ز فنون هم کلاس ۱۰

تا که محصل به تقاضای ذوق
وارد فنی شود از روی شوق ۱۱

صنعتی از خویش کند ابتکار
صاحب عنوان شود و افتخار ۱۲

ماحصل عمر خود آرد بکف
نام نکو یابد و جاه و شرف ۱۳

نی که شود زحمت بی‌حاصلش
مایهٔ درد سر و رنج دلش ۱۴

یا که ز تحصیل چو یابد فراغ
پر شودش از می‌شهوت ایاغ ۱۵

میز دوائر طلبد بهر کار
رشوه دهد تا که شود رشوه خوار ۱۶

مغلطه در‌ امر محقق کند
ناحق و حق را حق و ناحق کند ۱۷

خود نه همین خفت و ذلت برد
کآبروی دولت و ملت برد ۱۸

هست موظف بشر اندر جهان
کار کند بهر خود و دیگران ۱۹

از ره پیوستگی و‌ امتزاج
نوع بشر راست به هم احتیاج ۲۰

علم و عمل باید و کسب و هنر
تا که دهد دست رفاه بشر ۲۱

علم طلب بهر وطن پروری
نی پی خودخواهی و تن پروری ۲۲

علم طلب کاسب بازار باش
مسگر و آهنگر و نجار باش ۲۳

علم طلب واقف اسرار شو
تاجر و داروگر و عطار شو ۲۴

جان برادر ز صغیر این نیوش
بهر عمل در طلب علم کوش ۲۵

خواهی اگر عاقبت خود بخیر
راحت خود کم طلب از رنج غیر ۲۶