بخش ۴۸ - جواب پادشاه از سؤال غلام

گفت بر عارفان بود معلوم
که شما حاکمید و من و محکوم ۱

هر چه ظاهر ز زین و شین شماست
موجب مقتضای عین شماست ۲

هر چه عین شما تقاضا کرد
فیض جود من آن هویدا کرد ۳

زید چون بر لسان استعداد
پیش جودم در سؤال گشاد ۴

امر تکلیف خویش خواست نخست
مطلبش شد چنانکه خواست درست ۵

بعد ازان رو به جست و جو آورد
میل فعل مکلف به کرد ۶

دادمش باز هر چه کرد طلب
کردمش مؤمن مطیع لقب ۷

کرد آن اقتضا حقیقت عمرو
که مکلف شود به نهی و به امر ۸

چون ز تکلیف کار او شد راست
ترک فعل مکلف به خواست ۹

وقت آن چون به ترک شد معروف
شد به عصیان و سرکشی موصوف ۱۰

هر چه ظاهر ز جمله اعیان است
سر به سر مقتضای ایشان است ۱۱

این بود سر آنکه در محشر
چون شود آشکار سر قدر ۱۲

هر که باشد ز اهل نفس و نفس
نفس خود را کند ملامت و بس ۱۳

همه بر نفس خویشتن مویند
همه با نفس خویشتن گویند ۱۴

جز تو ننهاد کس به راه تو فخ
بل یداک اوکتا و فوک نفخ ۱۵