بخش ۸۱ - در بیان آنکه مراد به انسان کمل افراد انسان است نه اناسی حیوانی که اولئک کالانعام بل هم اضل در شأن ایشان است

حد انسان به مذهب عامه
حیوانیست مستوی القامه ۱

پهن ناخن برهنه پوست ز موی
به دو پا رهسپر به خانه و کوی ۲

هر که را بنگرند کاینسان است
می برندش گمان که انسان است ۳

وان که خود را گمان برد ز خواص
می فزاید بر این معانی خاص ۴

شیخ خود بین برد ز نادانی
ظن که آن شد کمال انسانی ۵

که کند خانقاه و صومعه جای
واکشد پا ز باغ و راغ و سرای ۶

کند اسباب شیخی آماده
بنشیند به روی سجاده ۷

ابلهی چند گرد او گردند
تابع کرد و ورد او گردند ۸

بر خلایق مقدمش دارند
هر چه گوید مسلمش دارند ۹

صد کرامت به نام او سازند
تا سلیمی به دامش اندازند ۱۰

مقتدای زمانه خواجه فقیه
با درون خبیث و نفس سفیه ۱۱

حفظ کرده ست چند مسئله ای
در پی افکنده از خران گله ای ۱۲

سینه پر کینه دل پر از وسواس
کرده ضایع به گفت و گوی انفاس ۱۳

عمر خود کرده در خلاف و مرا
صرف حیض و نفاس و بیع و شرا ۱۴

گشته مشعوف لایجوز و یجوز
مانده عاجز به کار دین چو عجوز ۱۵

با چنین کار و بار کرده قیاس
خویشتن را که هست اکمل ناس ۱۶

همچنین تا به درزی و جولاه
همه زین گونه اند روی به راه ۱۷

هر کسی را به خود گمان آنست
که همین اوست آن که انسانست ۱۸

جنبش هر کسی ز جای وی است
روی هر کس به فکر و رای وی است ۱۹