حکایت ۵ - پارسازاده ای را نعمت بیکران از ترکه عمان به دست افتاد

پارسازاده ای را نعمت بیکران از ترکه عمان به دست افتاد. فسق و فجور آغاز کرد و مبذری پیشه گرفت. فی‌الجمله نماند از سایر معاصی منکری که نکرد و مسکری که نخورد.

باری به نصیحتش گفتم: ای فرزند! دخل آب روان است و عیش آسیای گردان یعنی خرج فراوان کردن مسلم کسی را باشد که دخل معین دارد.

چو دخلت نیست خرج آهسته تر کن
که می‌گویند ملاحان سرودی ۱

اگر باران به کوهستان نبارد
به سالی دجله گردد خشک رودی ۲

عقل و ادب پیش گیر و لهو و لعب بگذار که چون نعمت سپری شود سختی بری و پشیمانی خوری.

پسر از لذت نای و نوش این سخن در گوش نیاورد و بر قول من اعتراض کرد و گفت: راحت عاجل به تشویش محنت آجل منغص کردن خلاف رای خردمند است،

خداوندان کام و نیکبختی
چرا سختی خورند از بیم سختی ۳

برو شادی کن ای یار دل افروز
غم فردا نشاید خورد امروز ۴

فکیف مرا که در صدر مروت نشسته باشم و عقد فتوت بسته و ذکر انعام در افواه عوام افتاده.

هر که علم شد به سخا و کرم
بند نشاید که نهد بر درم ۵

نام نکویی چو برون شد به کوی
در نتوانی که ببندی به روی ۶

دیدم که نصیحت نمی‌پذیرد و دم گرم من در آهن سرد او اثر نمی‌کند. ترک مناصحت گرفتم و روی از مصاحبت بگردانیدم و قول حکما کار بستم که گفته‌اند: بلِّغ ما عَلیکَ فاِن لَم یَقبلوا ما عَلیکَ

گرچه دانی که نشنوند بگوی
هر چه دانی ز نیکخواهی و پند ۷

زود باشد که خیره سر بینی
به دو پای اوفتاده اندر بند ۸

دست بر دست می زند که دریغ
نشنیدم حدیث دانشمند ۹

تا پس از مدتی آنچه اندیشه من بود از نکبت حالش به صورت بدیدم که پاره پاره به هم بر می‌دوخت و لقمه لقمه همی‌اندوخت. دلم از ضعف حالش به هم بر آمد و مروّت ندیدم در چنان حالی ریش درویش به ملامت خراشیدن و نمک پاشیدن. پس با دل خود گفتم:

حریف سفله در پایان مستی
نیندیشد ز روز تنگدستی ۱۰

درخت اندر بهاران بر فشاند
زمستان لاجرم بی برگ ماند ۱۱