رشیدالدین میبدی : ۲۳- سورة المؤمنون- مکیّة
۲ - النوبة الثانیة
قوله: «وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَکُمْ سَبْعَ طَرائِقَ» اى سبع سماوات، سمّیت طرائق لتطارقها و هو ان بعضها فوق بعض، یقال طارقت النعل اذ جعلت بعضها فوق بعض، و قیل سمّیت طرائق لانّها طرائق الملائکة یسیرون فیها و یقفون علیها. «وَ ما کُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِینَ» اى کنّا لهم حافظین من ان تسقط السّماء علیهم فهلکهم کما قال تعالى: «وَ یُمْسِکُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ». و قیل و ما کنّا عن خلق السّماوات غافلین فیقع فیها التفات و الفطور کقوله: «ما تَرى فِی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ». مولوی : رباعیات
رباعی ۸۱۸ - مرغی ملکی زانسوی گردون بپرد
مرغی ملکی زانسوی گردون بپرد هاتف اصفهانی : رباعیات
رباعی ۸ - این تکیه که رشک گلستان ارم است
این تکیه که رشک گلستان ارم است صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۵۴۵۸ - ما ز وری آتشین او نقاب افکنده ایم
ما ز وری آتشین او نقاب افکنده ایم صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۵۴۴ - میزبانی که ز جان سیر کند مهمان را
میزبانی که ز جان سیر کند مهمان را انوری : رباعیات
رباعی ۳۷۵ - ای نحس چو مریخ و زحل بیگه و گاه
ای نحس چو مریخ و زحل بیگه و گاه صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۰۵۵ - بی کشش نتوان برون از قید دنیا آمدن
بی کشش نتوان برون از قید دنیا آمدن بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۱۴۵۰ - هرکه در اظهار مطلب هرزهنالی میکند
هرکه در اظهار مطلب هرزهنالی میکند مولوی : غزلیات
غزل ۱۹۲۲ - ما شادتریم یا تو، ای جان؟
ما شادتَریم یا تو، ای جان؟ صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۲۲۱۳ - عشق سلطان و عقل دهقان است
عشق سلطان و عقل دهقان است نصرالله منشی : مقدمهٔ نصرالله منشی
بخش ۱۶ - ذکر منصور عباسی
و اکنون نکته ای چند از سخنان امیرالمومنین منصور ایراد کرده آمد هر چند که جای آن نیست اما ممکن است که خوانندگان را ازان فایده ای باشد: روی با هم نشینان خود میگفت که: ما احوجنی الی ان یکون علی بابی اربعة کما ارید! قالوا و من هم؟ قال: من لایقوم ملکی الا بهم کما ان السریر لایقوم الا بقو ائمه الاربع. اما احدهم فقاض لایاخذه فی الله لومة لائم؛ و اما الثانی فصاحب شرطه ینصف الضعفاء من الاقویاء. . . معنی چنین باشد که: چگونه محتاجم بچهار مرد که بر درگاه من قائم گردند ! حاضران گفتند: تفصیل اسامی ایشان چگونه است؟ گفت: کسانی که بی ایشان کار ملک راست نتواند بود چنانکه تخت بی چهارپایه راست نیستد: یکی از ایشان حاکمی که در امضای احکام شرع از طریق دیانت و قضیت امانت نگذرد و نکوهش مردمان او را از راه حق باز ندارد؛ و دوم خلیفتی که انصاف مظلومان ضعیف از ظالمان قوی بستاند؛ و سوم کافی ناصح که خراجها و حقوق بیت المال بروجه استقصا طلب کند و بر رعیت حملی روا ندارد که من از ظلم او بیزارم. وانگه انگشت بگزید و گفت: آه آه ! گفتند: چهارم کیست یا امیرالمومنین؟ گفت: صاحب بریدی که اخبار درست و راست انها کند و از حد صدق نگذرد. اوحدالدین کرمانی : الباب الاول: فی التوحید و التقدیس و الذکر و نعت النبوة
شماره ۱۲۲ - آن را که فراموش نئی یادش کن
آن را که فراموش نئی یادش کن ناصرخسرو : قصاید
قصیده ۱۷۶ - ای شده مشغول به کار جهان
ای شده مشغول به کار جهان ابوالحسن فراهانی : رباعیات
شماره ۹۱ - در دام تو هر دم کشم آزار دگر
در دام تو هر دم کشم آزار دگر صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۵۸۷۸ - در کوی جان به قطع مراحل نمی رسیم
در کوی جان به قطع مراحل نمی رسیم صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۷۳۳ - سر به جیب فکر بر تا از فلک بیرون شوی
سر به جیب فکر بر تا از فلک بیرون شوی صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۵۱۲ - از سر کوی قناعت به در شاه مرو
از سر کوی قناعت به در شاه مرو صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۰۳۸ - چیست دانی عشقبازی، بی سخن گویا شدن
چیست دانی عشقبازی، بی سخن گویا شدن حکیم نزاری : غزلیات
شماره ۶۷۰ - پند داعی بشنو پسرو پندار مباش
پند داعی بشنو پسرو پندار مباش صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۱۶۹۴ - تن آهنین و نفس گرم و دل رمیده خوش است
تن آهنین و نفس گرم و دل رمیده خوش است
۲ - النوبة الثانیة
قوله: «وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَکُمْ سَبْعَ طَرائِقَ» اى سبع سماوات، سمّیت طرائق لتطارقها و هو ان بعضها فوق بعض، یقال طارقت النعل اذ جعلت بعضها فوق بعض، و قیل سمّیت طرائق لانّها طرائق الملائکة یسیرون فیها و یقفون علیها. «وَ ما کُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِینَ» اى کنّا لهم حافظین من ان تسقط السّماء علیهم فهلکهم کما قال تعالى: «وَ یُمْسِکُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ». و قیل و ما کنّا عن خلق السّماوات غافلین فیقع فیها التفات و الفطور کقوله: «ما تَرى فِی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ». مولوی : رباعیات
رباعی ۸۱۸ - مرغی ملکی زانسوی گردون بپرد
مرغی ملکی زانسوی گردون بپرد هاتف اصفهانی : رباعیات
رباعی ۸ - این تکیه که رشک گلستان ارم است
این تکیه که رشک گلستان ارم است صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۵۴۵۸ - ما ز وری آتشین او نقاب افکنده ایم
ما ز وری آتشین او نقاب افکنده ایم صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۵۴۴ - میزبانی که ز جان سیر کند مهمان را
میزبانی که ز جان سیر کند مهمان را انوری : رباعیات
رباعی ۳۷۵ - ای نحس چو مریخ و زحل بیگه و گاه
ای نحس چو مریخ و زحل بیگه و گاه صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۰۵۵ - بی کشش نتوان برون از قید دنیا آمدن
بی کشش نتوان برون از قید دنیا آمدن بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۱۴۵۰ - هرکه در اظهار مطلب هرزهنالی میکند
هرکه در اظهار مطلب هرزهنالی میکند مولوی : غزلیات
غزل ۱۹۲۲ - ما شادتریم یا تو، ای جان؟
ما شادتَریم یا تو، ای جان؟ صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۲۲۱۳ - عشق سلطان و عقل دهقان است
عشق سلطان و عقل دهقان است نصرالله منشی : مقدمهٔ نصرالله منشی
بخش ۱۶ - ذکر منصور عباسی
و اکنون نکته ای چند از سخنان امیرالمومنین منصور ایراد کرده آمد هر چند که جای آن نیست اما ممکن است که خوانندگان را ازان فایده ای باشد: روی با هم نشینان خود میگفت که: ما احوجنی الی ان یکون علی بابی اربعة کما ارید! قالوا و من هم؟ قال: من لایقوم ملکی الا بهم کما ان السریر لایقوم الا بقو ائمه الاربع. اما احدهم فقاض لایاخذه فی الله لومة لائم؛ و اما الثانی فصاحب شرطه ینصف الضعفاء من الاقویاء. . . معنی چنین باشد که: چگونه محتاجم بچهار مرد که بر درگاه من قائم گردند ! حاضران گفتند: تفصیل اسامی ایشان چگونه است؟ گفت: کسانی که بی ایشان کار ملک راست نتواند بود چنانکه تخت بی چهارپایه راست نیستد: یکی از ایشان حاکمی که در امضای احکام شرع از طریق دیانت و قضیت امانت نگذرد و نکوهش مردمان او را از راه حق باز ندارد؛ و دوم خلیفتی که انصاف مظلومان ضعیف از ظالمان قوی بستاند؛ و سوم کافی ناصح که خراجها و حقوق بیت المال بروجه استقصا طلب کند و بر رعیت حملی روا ندارد که من از ظلم او بیزارم. وانگه انگشت بگزید و گفت: آه آه ! گفتند: چهارم کیست یا امیرالمومنین؟ گفت: صاحب بریدی که اخبار درست و راست انها کند و از حد صدق نگذرد. اوحدالدین کرمانی : الباب الاول: فی التوحید و التقدیس و الذکر و نعت النبوة
شماره ۱۲۲ - آن را که فراموش نئی یادش کن
آن را که فراموش نئی یادش کن ناصرخسرو : قصاید
قصیده ۱۷۶ - ای شده مشغول به کار جهان
ای شده مشغول به کار جهان ابوالحسن فراهانی : رباعیات
شماره ۹۱ - در دام تو هر دم کشم آزار دگر
در دام تو هر دم کشم آزار دگر صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۵۸۷۸ - در کوی جان به قطع مراحل نمی رسیم
در کوی جان به قطع مراحل نمی رسیم صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۷۳۳ - سر به جیب فکر بر تا از فلک بیرون شوی
سر به جیب فکر بر تا از فلک بیرون شوی صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۵۱۲ - از سر کوی قناعت به در شاه مرو
از سر کوی قناعت به در شاه مرو صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۶۰۳۸ - چیست دانی عشقبازی، بی سخن گویا شدن
چیست دانی عشقبازی، بی سخن گویا شدن حکیم نزاری : غزلیات
شماره ۶۷۰ - پند داعی بشنو پسرو پندار مباش
پند داعی بشنو پسرو پندار مباش صائب تبریزی : غزلیات
غزل ۱۶۹۴ - تن آهنین و نفس گرم و دل رمیده خوش است
تن آهنین و نفس گرم و دل رمیده خوش است