جامی : سلامان و ابسال
بخش ۱۳ - آگاه شدن شاه و حکیم از کار سلامان و ابسال
چون سلامان شد حریف ابسال را جامی : سلامان و ابسال
بخش ۵۲ - نصیحت کردن حکیم سلامان را
چون شه از پند سلامان شد خموش شاه نعمتالله ولی : غزلیات
غزل ۱۲۷ - جامی ز حباب پر ز آب است
جامی ز حباب پر ز آب است سعدی : غزلیات
غزل ۴۲ - نشاید گفتن آن کس را دلی هست
نشاید گفتن آن کس را دلی هست فروغی بسطامی : غزلیات
غزل ۱۳۴ - هر جا سخنی از آن دهان رفت
هر جا سخنی از آن دهان رفت جامی : یوسف و زلیخا
بخش ۴۹ - تضرع نمودن زلیخا پیش دایه و التماس حیله ای که سبب مواصلت یوسف گردد علیه السلام کردن
چو با آن کشته سودای یوسف بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۹۸۴ - ز جرگهٔ سخنم خامشی به در دارد
ز جرگهٔ سخنم خامشی به در دارد بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۴۳۶ - فضای وادی امکان پر از غبار فناست
فضای وادی امکان پر از غبار فناست بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۴۵۹ - غلغل صبح ازل از دل عالم برخاست
غلغل صبح ازل از دل عالم برخاست طغرای مشهدی : متفرقات
شماره ۱۱ - ز بس گرد خموشی بی تو در کاشانه می پیچد
ز بس گرد خموشی بی تو در کاشانه می پیچد کمال خجندی : غزلیات
شماره ۷۶ - از پیش من آن شوخ چه تعجیل کنان رفت
از پیش من آن شوخ چه تعجیل کنان رفت ملکالشعرای بهار : رباعیات
شماره ۱۴ - خوش باش که گیتی نه برای من و تست
خوش باش که گیتی نه برای من و تست امیرخسرو دهلوی : غزلیات
شماره ۹۹ - بس که اندر دل فرو بردم هوای نیش را
بس که اندر دل فرو بردم هوای نیش را ابن یمین فَرومَدی : رباعیات
شماره ۳۸۲ - هم بیخوشی خمر توان برد بسر
هم بیخوشی خمر توان برد بسر نظامی گنجوی : هفت پیکر
بخش ۱۹ - بر تخت نشستن بهرام به جای پدر
طالع تخت و پادشاهی او اوحدالدین کرمانی : الباب الاول: فی التوحید و التقدیس و الذکر و نعت النبوة
شمارهٔ ۱۵۹ - الرّضا و التّسلیم
تا من باشم زپیش رویت نشوم صغیر اصفهانی : غزلیات
شماره ۱۲۸ - خدای آنچه بزلف نگار چین انداخت
خدای آنچه بزلف نگار چین انداخت شاه نعمتالله ولی : غزلیات
غزل ۱۱۱ - این طرفه بین که حضرت او با همه حجاب
این طرفه بین که حضرت او با همه حجاب ساختار و قالبهای شعری : قالب های شعر کهن فارسی
ترجیع بند
غزل هایی است هم وزن با قافیه های متفاوت که بیت یکسان مُصرَّعی آن ها را به هم می پیوندد. به هر غزل یک «خانه» یا «رشته» و به بیت تکراری میان آنها «ترجیع» یا «برگردان» می گویند. قالب ترجیع بند ویژه ی شعر فارسی است. درون مایه های ترجیع بند عشق، مدح و عرفان است. شکل ترجیع بند ------------× ------------× ------------ ------------× ------------ ------------× ------------# ------------# ------------+ ------------+ ------------ ------------+ ------------ ------------+ ------------# ------------# نمونهای از ترجیع بند از دیوان سعدی دردا که به لب رسید جانم آوخ که ز دست شد عنانم کس دید چو من ضعیف هرگز کز هستی خویش در گمانم پروانه ام اوفتان و خیزان یکبار بسوز و وارهانم گر لطف کنی به جای اینم ورجور کنی سرای آنم بنشینم و صبر پیش گیرم دنباله کار خویش گیرم زان رفتن و آمدن چگویم می آیی و می روم من از هوش یاران به نصیحتم چه گویند بنشین و صبور باش و مخروش ای خام، من این چنین در آتش عیبم مکن ار برآورم جوش تا جهد بود به جان بکوشم و آنگه به ضرورت از بن گوش بنشینم و صبر پیش گیرم دنباله ی کار خویش گیرم ای بر تو قبای حسن چالاک صد پیرهن از جدائیت چاک پیشت به تواضع است گویی افتادن آفتاب بر خاک ما خاک شویم و هم نگردد خاک درت از جبین ما پاک مهر از تو توان برید هیهات کس بر تو توان گزید حاشاک بنشینم و صبر پیش گیرم دنباله ی کار خویش گیرم خواجه عبدالله انصاری : مناجات نامه
مناجات ۲۰۵ - الهی به عنایت هدایت دادی و به معونت ها بذر خدمت رویانیدی و به پیغام آب پذیرش داد
الهی به عنایت هدایت دادی و به معونت ها بذر خدمت رویانیدی و به پیغام آب پذیرش دادی، بنظر خویش میوهٔ محبت وارسانیدی اکنون سزد که سموم مکر از آن باز داری و بنایی که خود ساختهٔ بگناه ما خراب نکنی. خداوندا تو ضعیفان را پناهی، قاصدان را بر سر راهی و وجدان را گواهی چه باشد فزایی و نکاهی.
بخش ۱۳ - آگاه شدن شاه و حکیم از کار سلامان و ابسال
چون سلامان شد حریف ابسال را جامی : سلامان و ابسال
بخش ۵۲ - نصیحت کردن حکیم سلامان را
چون شه از پند سلامان شد خموش شاه نعمتالله ولی : غزلیات
غزل ۱۲۷ - جامی ز حباب پر ز آب است
جامی ز حباب پر ز آب است سعدی : غزلیات
غزل ۴۲ - نشاید گفتن آن کس را دلی هست
نشاید گفتن آن کس را دلی هست فروغی بسطامی : غزلیات
غزل ۱۳۴ - هر جا سخنی از آن دهان رفت
هر جا سخنی از آن دهان رفت جامی : یوسف و زلیخا
بخش ۴۹ - تضرع نمودن زلیخا پیش دایه و التماس حیله ای که سبب مواصلت یوسف گردد علیه السلام کردن
چو با آن کشته سودای یوسف بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۹۸۴ - ز جرگهٔ سخنم خامشی به در دارد
ز جرگهٔ سخنم خامشی به در دارد بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۴۳۶ - فضای وادی امکان پر از غبار فناست
فضای وادی امکان پر از غبار فناست بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۴۵۹ - غلغل صبح ازل از دل عالم برخاست
غلغل صبح ازل از دل عالم برخاست طغرای مشهدی : متفرقات
شماره ۱۱ - ز بس گرد خموشی بی تو در کاشانه می پیچد
ز بس گرد خموشی بی تو در کاشانه می پیچد کمال خجندی : غزلیات
شماره ۷۶ - از پیش من آن شوخ چه تعجیل کنان رفت
از پیش من آن شوخ چه تعجیل کنان رفت ملکالشعرای بهار : رباعیات
شماره ۱۴ - خوش باش که گیتی نه برای من و تست
خوش باش که گیتی نه برای من و تست امیرخسرو دهلوی : غزلیات
شماره ۹۹ - بس که اندر دل فرو بردم هوای نیش را
بس که اندر دل فرو بردم هوای نیش را ابن یمین فَرومَدی : رباعیات
شماره ۳۸۲ - هم بیخوشی خمر توان برد بسر
هم بیخوشی خمر توان برد بسر نظامی گنجوی : هفت پیکر
بخش ۱۹ - بر تخت نشستن بهرام به جای پدر
طالع تخت و پادشاهی او اوحدالدین کرمانی : الباب الاول: فی التوحید و التقدیس و الذکر و نعت النبوة
شمارهٔ ۱۵۹ - الرّضا و التّسلیم
تا من باشم زپیش رویت نشوم صغیر اصفهانی : غزلیات
شماره ۱۲۸ - خدای آنچه بزلف نگار چین انداخت
خدای آنچه بزلف نگار چین انداخت شاه نعمتالله ولی : غزلیات
غزل ۱۱۱ - این طرفه بین که حضرت او با همه حجاب
این طرفه بین که حضرت او با همه حجاب ساختار و قالبهای شعری : قالب های شعر کهن فارسی
ترجیع بند
غزل هایی است هم وزن با قافیه های متفاوت که بیت یکسان مُصرَّعی آن ها را به هم می پیوندد. به هر غزل یک «خانه» یا «رشته» و به بیت تکراری میان آنها «ترجیع» یا «برگردان» می گویند. قالب ترجیع بند ویژه ی شعر فارسی است. درون مایه های ترجیع بند عشق، مدح و عرفان است. شکل ترجیع بند ------------× ------------× ------------ ------------× ------------ ------------× ------------# ------------# ------------+ ------------+ ------------ ------------+ ------------ ------------+ ------------# ------------# نمونهای از ترجیع بند از دیوان سعدی دردا که به لب رسید جانم آوخ که ز دست شد عنانم کس دید چو من ضعیف هرگز کز هستی خویش در گمانم پروانه ام اوفتان و خیزان یکبار بسوز و وارهانم گر لطف کنی به جای اینم ورجور کنی سرای آنم بنشینم و صبر پیش گیرم دنباله کار خویش گیرم زان رفتن و آمدن چگویم می آیی و می روم من از هوش یاران به نصیحتم چه گویند بنشین و صبور باش و مخروش ای خام، من این چنین در آتش عیبم مکن ار برآورم جوش تا جهد بود به جان بکوشم و آنگه به ضرورت از بن گوش بنشینم و صبر پیش گیرم دنباله ی کار خویش گیرم ای بر تو قبای حسن چالاک صد پیرهن از جدائیت چاک پیشت به تواضع است گویی افتادن آفتاب بر خاک ما خاک شویم و هم نگردد خاک درت از جبین ما پاک مهر از تو توان برید هیهات کس بر تو توان گزید حاشاک بنشینم و صبر پیش گیرم دنباله ی کار خویش گیرم خواجه عبدالله انصاری : مناجات نامه
مناجات ۲۰۵ - الهی به عنایت هدایت دادی و به معونت ها بذر خدمت رویانیدی و به پیغام آب پذیرش داد
الهی به عنایت هدایت دادی و به معونت ها بذر خدمت رویانیدی و به پیغام آب پذیرش دادی، بنظر خویش میوهٔ محبت وارسانیدی اکنون سزد که سموم مکر از آن باز داری و بنایی که خود ساختهٔ بگناه ما خراب نکنی. خداوندا تو ضعیفان را پناهی، قاصدان را بر سر راهی و وجدان را گواهی چه باشد فزایی و نکاهی.
