جستجو در گوهرین

سیر‌ نمی‌شَوَم زِ تو ای مَهِ جانْ فَزایِ من
جور مَکُن جَفا مَکُن نیست جَفا سِزایِ من
با سِتَم و جَفا خوشَم گر چه دَرونِ آتشَم
چون که تو سایه اَفْکَنی بر سَرَم ای هُمایِ من
چون که کُند شِکَرفَشانْ عشق برایِ سَرخوشان
نِرخِ نَبات بِشْکَند چاشْنیِ بَلایِ من
عود دَمَد زِ دودِ من کور شود حَسودِ من
زَفْت شود وجودِ من تَنگ شود قَبایِ من
آن نَفَس این زمین بُوَد چَرخْ زنان چو آسْمان
ذَرّه به ذَرّه رَقص در نَعْره زَنان که‌های من
آمد دی خیالِ تو گفت مرا که غَم مَخور
گفتم غَم‌ نمی‌خورم ای غَمِ تو دَوایِ من
گفت که غَمْ غُلامِ تو هر دو جهانْ به کامِ تو
لیک زِ هر دو دور شو از جِهَتِ لِقایِ من
گفتم چون اَجَل رَسَد جان بِجَهَد از این جَسَد
گَر بِرَوَم به سویِ جان بادْ شِکَسته پایِ من
گفت بلی به گُلْ نِگَر چون بِبُرَد قَضا سَرَش
خنده زنان سَری نَهَد در قَدَمِ قَضایِ من
گفتم اگر تُرُش شَوَم از پِیِ رَشک می‌شَوَم
تا نَرَسَد به چَشمِ بَد کَرّ و فَرِ وَلایِ من
گفت که چَشمِ بَد بِهِل کو نَخورَد جُز آب و گِل
چَشمِ بَدان کجا رَسَد جانِبِ کِبْریایِ من؟
گفتم روزکی دو سه مانْده‌اَم در آب و گِل
بَسته خوفَم و رَجا تا بِرَسَد صَلایِ من
گفت در آب و گِل نه‌یی سایه توست این طَرَف
بُردِ تو را ازین جهانْ صَنَعت ِجان رُبایِ من
زین چه بِگْفت دِلْبَرم عقل پَرید از سَرَم
باقیِ قِصّه عقلِ کُل بو نَبَرد چه جایِ من؟

من طَرَبمْ طَرَب مَنَم زُهره زَنَد نَوایِ من
عشقْ میانِ عاشقانْ شیوه کُند برایِ من
عشقْ چو مَست و خوش شود‌ بی‌خود و کَش مَکَش شود
فاش کُند چو‌ بی‌دلانْ بر هَمِگانْ هوایِ من
نازِ مرا به جان کَشَد بر رُخِ من نِشان کَشَد
چَرخِ فَلَک حَسَد بَرَد زانچه کُند به جایِ من
من سَرِ خود گرفته‌اَم من زِ وجود رَفته ام
ذَرّه به ذَرّه می‌زَنَد دَبدَبه فَنایِ من
آه که روزْ دیر شُد آهویِ لُطفْ شیر شُد
دِلْبَر و یارْ سیر شُد از سُخَن و دُعایِ من
یار بِرَفت و مانْد دل شب همه شب در آب و گِل
تَلْخ و خُمار می‌طَپَم تا به صَبوح وایِ من
تا که صَبوحْ دَم زَنَد شَمسِ فَلَک عَلَم زَنَد
باز چو سَروِ تَر شود پُشتِ خَمِ دوتایِ من
باز شود دُکانِ گُل ناز کنند جُزو و کُل
نایِ عِراقْ با دُهُل شَرح دَهَد ثَنایِ من
ساقیِ جانِ خوب رو باده دَهَد سَبو سَبو
تا سَر و پایْ گُم کُند زاهِدِ مُرتَضایِ من
بَهرِ خدایْ ساقیا آن قَدَحِ شِگَرف را
بر کَفِ پیرِ من بِنِه از جِهَتِ رضایِ من
گفت که باده دادَمَش در دل و جهان نَهادَمَش
بال و پَری گُشادَمَش از صِفَتِ صَفایِ من
پیر کُنون زِ دست شُد سختْ خَراب و مَست شُد
نیست دَران صِفَت که او گوید نُکته‌های من
ساقیِ آدمی کُشَم گر بِکُشد مرا خوشَم
راح بُوَد عَطایِ او روحْ بُوَد سَخایِ من
باده تویی سَبو مَنَم آبْ توییّ و جو مَنَم
مَستْ میانِ کو مَنَم ساقیِ من سَقایِ من
از کَفِ خویش جَسته‌اَم در تَکِ خُمْ نِشَسته‌ام
تا هَمِگی خدا بُوَد حاکم و کَدخُدایِ من
شَمسِ حَقی که نورِ او از تبریز تیغ زد
غَرقه نورِ او شُد این شَعْشَعه ضیایِ من

هر کِه زِ حور پُرسَدَت رُخ بِنَما که هم چُنین
هر کِه زِ ماه گویَدَت بام بَرآ که هم چُنین
هر کِه پَری طَلَب کُند چهره خود بِدو نِما
هر کِه زِ مُشک دَمْ زَنَد زُلفْ گُشا که هم چُنین
هر کِه بِگویَدَت زِ مَهْ ابر چگونه وا شود؟
باز گُشا گِرِهْ گِرِه بَندِ قَبا که هم چُنین
گَر زِ مسیح پُرسَدَت مُرده چگونه زنده کرد
بوسه بِدِه به پیشِ او برلَبِ ما که هم چُنین
هر کِه بِگویَدَت بگو کُشته عشقْ چون بُوَد؟
عَرضه بِدِه به پیشِ او جانِ مرا که هم چُنین
هر کِه زِ رویِ مَرحَمَت از قَدِ من بِپُرسَدَت
ابرویِ خویش عَرضه دِهْ گشته دوتا که هم چُنین
جان زِ بَدَن جدا شود باز دَرآیَد اَنْدَرون
هین بِنِما به مُنْکِرانْ خانه درآ که هم چُنین
هر طَرَفی که بِشْنَوی ناله عاشقانه‌یی
قِصّه ماست آن همه حَقِّ خدا که هم چُنین
خانه هر فرشته‌اَم سینه کَبود گشته‌ام
چَشم بَرآر و خوش نِگَر سویِ سَما که هم چُنین
سِرِّ وصالِ دوست را جُز به صَبا نگفته ام
تا به صَفایِ سرِّ خود گفت صَبا که هم چُنین
کوریِ آن کِه گوید او بَنده به حَق کجا رَسَد؟
در کَفِ هر یکی بِنِه شَمعِ صَفا که هم چُنین
گفتم بویِ یوسُفی شهر به شهر کِی رَوَد؟
بویِ حَق از جهانِ هو دادْ هوا که هم چُنین
گفتم بویِ یوسُفی چَشم چگونه وادَهَد
چَشم مرا نَسیمِ تو دادْ ضیا که هم چُنین
از تبریز شَمسِ دینْ بوک مَگَر کَرَم کُند
وَزْ سَرِ لُطف بَرزَنَد سَر زِ وفا که هم چُنین

گفتم دوش عشق را ای تو قَرین و یارِ من
هیچ مَباش یک نَفَس غایب ازین کِنارِ من
نورِ دو دیدۀ مَنی دور مَشو زِ چَشمِ من
شُعلۀ سینۀ مَنی کم مَکُن از شَرارِ من
یارِ من و حَریفِ من خوبِ من و لَطیفِ من
چُستِ من و ظَریفِ من باغِ من و بهارِ من
ای تَنِ من خَرابِ تو دیدۀ من سَحابِ تو
ذَرّۀ آفتابِ تو این دل‌ بی‌قَرارِ من
لب بِگُشا و مُشکلَم حل کُن و شاد کُن دِلَم
کآخِر تا کجا رَسَد پنج و ششِ قِمارِ من
تا که چه زاید این شبِ حامله از برایِ من
تا به کجا کَشَد بگو مَستیِ‌ بی‌خُمارِ من
تا چه عَمَل کُند عَجَب شُکرِ من و سِپاسِ من
تا چه اثر کُند عَجَب ناله و زینهارِ من
گفت خُنُک تو را که تو در غَمِ ما شُدی دوتو
کارْ تو راست در جهان ای بِگُزیده کارِ من
مَستِ مَنیّ و پَستِ من عاشق و میْ پَرَستِ من
بَرخورَد او زِدستِ من هر کِه کَشید بارِ من
رو که تو راست کَرّ و فر مَجلِسِ عیش نِهْ زِ سَر
زان که نَظَر دَهَد نَظَر عاقِبَتْ انتظارِ من
گفتم وانِما که چون زنده کُنی تو مُرده را؟
زنده کُن این تَنِ مرا از پِیِ اِعْتِبارِ من
مُرده تَر از تَنَم مَجو زنده کُنَش به نورِ هو
تا همه جان شود تَنَم این تَنِ جانْسِپارِ من
گفت زِ من نه بارها دیده‌یی اِعْتِبارها
بر تو یَقین نشُد عَجَب قُدرت و کاربارِ من؟
گفتم دید دلْ ولی سیر کجا شود دلی
از لَطَف و عَجایِبَت ای شَهْ و شهریارِ من؟
عشق کَشید در زمانْ گوشِ مرا به گوشه‌یی
خوانْد فُسون فُسونِ او دامِ دلِ شکارِ من
جانْ زِ فُسونِ او چه شُد دَم مَزَن و مگو چه شُد
وَرْ بِچَخی تو نیستی مَحرَم و رازدارِ من

تا تو حَریفِ من شُدی ای مَهِ دِلْسِتانِ من
هَمچو چراغ می‌جَهَد نورِ دل از دَهانِ من
ذَرّه به ذَرّه چون گُهَر از تَفِ آفتابِ تو
دل شده است سَر به سَر آب و گِلِ گِرانِ من
پیشترآ دَمی بِنِهْ آن بَر و سینه بر بَرَم
گر چه که در یگانگی جانِ تو است جانِ من
در عَجَبی فُتَم که این سایه کیست بر سَرَم؟
فَضْلِ تواَم نِدا زَنَد کانِ من است آنِ من
از تو جهانِ پُربَلا هَمچو بهشت شُد مرا
تا چه شود زِ لُطفِ تو صورتِ آن جهانِ من
تاجِ من است دستِ تو چون بِنَهیش بر سَرَم
طُرّه توست چون کَمَر بَسته بَرین میانِ من
عشقْ بُرید کیسه‌اَم گفتم هی چه می‌کُنی؟
گفت تو را نه بس بُوَد نِعْمَتِ‌ بی‌کَرانِ من؟
بَرگ نداشتم دِلَم می‌لرزید بَرگ وَش
گفت مَتَرس کآمَدی در حَرَم اَمانِ من
در بَرَت آنچُنان کَشَم کَزْ بَر و برگ وارَهی
تا همه شب نَظَر کُنی پیشِ طَرَب کُنانِ من
بر تو زَنَم یگانه‌یی مَستِ اَبَد کُنم تو را
تا که یَقین شود تو را عِشرتِ جاودانِ من
سینه چو بوستان کُند دَمدَمه بهارِ من
رویْ چو گُلْسِتان کُند خَمْرِ چو اَرغَوانِ من

رازِ تو فاش می‌کُنم صبر نَمانْد بیش ازین
بیشْ فَلَک‌ نمی‌کَشَد دَردِ مرا و نی زمین
این دلِ من چه پُرغم است وان دلِ تو چه فارغ است
آن رُخِ تو چو خوبِ چین وین رُخِ من پُر است چین
تا که بِسوزَد این جهان چند بِسوزَد این دِلَم
چند بُوَد بُتا چُنان چند گَهی بُوَد چُنین
سِرِّ هزارساله را مَستم و فاش می‌کُنم
خواه بِبَند دیده را خواه گُشا و خوش بِبین
شورِ مرا چو دید مَهْ آمد سویِ من زِ رَهْ
گفت مَدِه زِ من نشان یارِ توایم و هم نشین
خیره بِمانْد جانِ من در رُخِ او دَمیّ و گفت
ای صَنَم خوشِ خوشین ای بُتِ آب و آتشین
ای رُخِ جانْ فَزایِ او بَهرِ خدا همانْ همان
مُطربِ دِلْرُبایِ من بَهرِ خدا همینْ همین
عشقِ تو را چو مَفْرشَم آب بِزَن بر آتشَم
ای مَهِ غَیبِ آن جهان در تبریز شَمسِ دین

آمده‌اَم به عُذرِ تو ای طَرَب و قَرارِ جان
عَفو نِما و دَرگُذر از گُنَه و عِثارِ جان
نیست به جُز رِضایِ تو قُفلْ گُشایِ عقل و دل
نیست به جُز هوایِ تو قبله و اِفْتِخارِ جان
سوخته شُد زِ هَجْرِ تو گُلْشَن و کِشتزارِ من
زنده کُنَش به فَضْلِ خود ای دَمِ تو بهارِ جان
بی لَبِ میْ فُروشِ تو کِی شِکَنَد خُمارِ دل؟
بی خَمِ ابرویِ کَژَت راست نگشت کارِ جان
از تو چو مشرقی شود روشن پُشت و رویِ دل
بر چو تو دِلْبَری سِزَد هر نَفَسی نِثارِ جان
تافتنِ شُعاعِ تو در سَرِ روزَنِ دلی
تَبْصَره خِرَد بُوَد هر دَم اِعْتِبارِ جان
از غَمِ دوریِ لِقا راه حَبیب طِی شود
در رَه و مَنْهَجِ خدا هست خدایْ یارِ جان
گُلْبُنِ روی غَیبیان چون بِرَسَد به دیده‌یی
از گُلِ سرُخ پُر شود‌ بی‌چَمَنی کنارِ جان
لاف زدم که هست او هَمدَم و یارِ غارِ من
یارِ مَنی تو‌ بی‌گُمان خیز بیا به غارِ جان
گفت اَنَاالْحَق و بِشُد دلْ سویِ دارِ اِمْتِحان
آن دَم پایِ دار شُد دولَتِ پایدارِ جان
باغ که‌ بی‌تو سَبز شُد دِیْ بِدَهَد سِزایِ او
جانْ که جُز از تو زنده شُد نیست وِیْ از شُمارِ جان
دانه نِمود دامِ تو در نَظَرِ شکارِ دل
خانه گرفت عشقِ تو ناگَهْ در جِوارِ جان
نیم حَدیث گفته شُد نیمِ دِگَر مگو خَمُش
شُهره کُند حَدیث را بر همه شهریارِ جان

عید نِمایْ عید را ای تو هِلالِ عیدِ من
گوش بِمالْ ماه را ای مَهِ ناپَدیدِ من
بودِ من و فَنایِ من خشمِ من و رضایِ من
صِدْقِ من و ریایِ من قُفلِ من و کلیدِ من
اَصلِ من و سِرِشتِ من مَسجدِ من کنِشْتِ من
دوزخِ منْ بهشتِ من تازه منْ قَدیدِ من
جور کُنی وَفا بُوَد دَرد دَهی دَوا بُوَد
لایِقِ تو کجا بُوَد دیده جان و دیدِ من؟
پیشتر از نِهادِ جان لُطفِ تو دادْ دادِ جان
ای هَمِگی مُرادِ جان پس تو بُدی مُریدِ من
ای مَهِ عیدْ رویِ تو ای شبِ قَدْرْ مویِ تو
چون بِرَسَم به جویِ تو پاک شود پَلیدِ من
جسمْ چو خانقاهِ جان فِکْرت‌ها چو صوفیان
حَلْقه زدند و در میان دل چو اَبایَزیدِ من
دَم نَزَنَم خَمُش کُنم با همه رو تُرُش کُنم
تا که بگویی‌اَم تویی حاضر و مُسْتَفیدِ من

گرم دَرآ و دَم مَدِه ساقیِ بُردبارِ من
ای دَمِ تو نَدیمِ من ای رُخِ تو بهارِ من
هین که خروسْ بانگ زد بویِ صَبوح می‌دَهَد
بر کَفِ هَمچو بَحْر نه بُلبُله عُقارِ من
گریه به باده خنده کُن مُرده به باده زنده کُن
چون که چُنین کُنی بُتا بَس بِنَواست کارِ من
بَندِ من است مُشْتَبِه باز گُشا گِرِه گِرِه
تا که برهنه تَر شود خُفیه و آشکارِ من
تَرکِ حَیا و شَرم کُن پُشتِ مُرادْ گرم کُن
پُشتِ من و پناهِ من خویشِ من و تَبارِ من
نیست قبولِ مَستِ تو باده زِ غیر دستِ تو
آن رُخِ من چو گُل کُند وان شِکَنَد خُمارِ من
دادِ هزار جان بِدِه باده آسْمان بِدِه
تا که پَرَد هُمایِ جان مَستْ سویِ مَطارِ من
جان بِرَهَد زِ کُنْده‌ها زین همه تَخته بَندها
مَقْعَدِ صِدْق بَررَوَد صادقِ حَق گُزارِ من
باده دِهْ و نهان بِدِه از رَهِ عقل و جانْ بِدِه
تا نَرَسَد به هر کسی عِشرت و کار و بارِ من
چَشمِ عَوام بسته بِهْ روحْ زِ شهرْ رَسته بِهْ
فِتْنه و شَر نِشَسته بِهْ ای شَهِ باوَقارِ من
باده‌ هَمی‌زَنَد لَمَع جانِ هزار با طَمَع
مَست و پیاده می‌طَپَد گِردِ میِ سَوارِ من
دست بِدار ازین قَدَح گیر عِوَض از آن فَرَح
تا بِزَنَد بر اَنْدُهَت تابشِ اِبْتِشارِ من
هیچ نَیَرزَد این می‌‌‌‌اَش نی غَلَیان و نی قَی اَش
این بِفُروش و باده بین باده‌ بی‌کِنارِ من
دست نَلَرزَدَت ازین‌ بی‌خِرَدِ خوشِ رَزین
جامْ گُزین و میْ بِبین از کَفِ شهریارِ من
پُر زِ حَیاتْ جامِ او مُشک و عَبِر خِتامِ او
دیو و پریْ غُلامِ او چُستی و اِنْتِشارِ من
بَرجِه ساقیا تو گو چون تو صِفَت کننده کو؟
ای کِه زِ لُطفِ نَسْجِ او سخت دَرید تارِ من

باز بهار می‌کَشَد زندگی از بهارِ من
مَجْلِس و بَزمْ می‌نَهَد تا شِکَنَد خُمارِ من
من دلِ پُردِلان بُدَم قُوَّتِ صابران بُدَم
بُرد هوایِ دِلْبَری هم دل و هم قَرارِ من
تُند نِمود عشقِ او تیز شُدم زِ تُندی اَش
گفت بُرو ندیده‌یی تیزیِ ذوالْفَقارِ من
از قَدَمِ دُرُشتِ او نَرم شُده‌‌ست گَردنَم
تا چه کَشَد دِگَر ازو گَردنِ نَرمْسارِ من
پُخته نَجوشَد ای صَنَم جوش مَدِه که پُخته‌ام
کَزْ سَرِ دیگ می‌رَوَد تا به فَلَکْ بُخارِ من
هین که بُخارِ خونِ من باخَبَر است از غَمَت
تا نَبَرَد به آسْمان رازِ دلِ نِزارِ من
روحْ گُریخت پیشِ تو از تَنِ هَمچو دوزَخم
شَرمْ بِریخت پیشِ تو دیده شَرمسارِ من

یا رَب من بِدانَمی چیست مُرادِ یارِ من
بَسته رَهِ گُریزِ من بُرده دل و قَرارِ من
یا رَب من بِدانَمی تا به کُجامْ می‌کَشَد
بَهرِ چه کار می‌کَشَد هر طَرَفی مِهارِ من
یا رَب من بِدانَمی سنگْ دلی چرا کُند
آن شَهِ مِهْربانِ من دِلْبَرِ بُردبارِ من
یا رَب من بِدانَمی هیچ به یار می‌رَسَد
دودِ من و نَفیرِ من یارَب و زینهارِ من
یا رب من بِدانَمی عاقبت این کجا کَشَد
یا رب بس دراز شُد این شبِ اِنْتِظارِ من
یا رَب چیست جوشِ من این همه رویْ پوشِ من
چون که مرا تویی تویی هم یک و هم هزارِ من
عشقِ تو است هر زمان در خَمُشیّ و در بیان
پیشِ خیالِ چَشمِ من روزی و روزگارِ من
گاهْ شکارْ خوانَمَش گاه بهار خوانَمَش
گاه می‌‌‌‌اَش لَقَب نَهَم گاه لَقَبْ خُمارِ من
کُفرِ من است و دینِ من دیده نوربینِ من
آنِ من است و اینِ من نیست ازو گُذارِ من
صبر نَمانْد و خوابِ من اشکْ نَمانْد و آبِ من
یا رَب تا کِه می‌کُند غارتِ هر چهارِ من
خانه آب و گِل کجا خانه جان و دلْ کجا
یا رَب آرزوم شُد شهرِ من و دیارِ من
این دلِ شهر رانْده در گِلِ تیره مانْده
ناله کُنان که ای خدا کو حَشَم و تَبارِ من؟
یا رَب اگر رَسیدَمی شهرِ خود و بِدیدَمی
رَحْمَتِ شهریارِ من وان همه شهرْ یارِ من
رفته رَهِ دُرُشتْ من بارِ گِران زِ پُشتْ من
دِلْبَرِ بُردبارِ من آمده بُرده بارِ من
آهویِ شیرگیرِ من سیر خورَد زِ شیرِ من
آن کِه مَنَم شکارِ او گشته بُوَد شکارِ من
نیست شبِ سیاه رو جُفت و حَریفِ روزِ من
نیست خَزانِ سنگْ دل در پِیِ نوبَهارِ من
هیچ خَمُش‌ نمی‌کُنی تا به کِی این دُهُل زَنی؟
آه که پَرده دَر شُدی ای لَبِ پَرده دارِ من

چند گُریزی ای قَمَر هر طَرَفی زِ کویِ من؟
صیدِ توایم و مِلْکِ تو گَر صَنَمیم وگَر شَمَن
هر نَفَس از کَرانه‌یی ساز کُنی بَهانه‌یی
هر نَفَسی بُرون کَشی از عَدَمی هزار فَن
گر چه کَثیفْ مَنْزِلَم شُد وَطَنِ تو این دِلَم
رَحْمتِ مومنی بُوَد مَیل و مَحَبَّتِ وَطَن
دُشمنِ جانِ تو نِیَم گرچه که بَسْ مُقَصِّرَم
هیچ کسی بُوَد شَها دشمنِ جانِ خویشتن؟
مُطربِ جمعِ عاشقان بَرجِه و کاهِلی مَکُن
قِصّه حُسنِ او بگو پَرده عاشقانْ بِزَن
هَمچو چَهی‌‌ست هَجْرِ او چون رَسَنی‌‌ست ذِکْرِ او
در تَکِ چاهْ یوسُفی دست زنان دَران رَسَن
ذوقْ زِ نیشِکَر بِجو آن نِیِ خُشک را مَخا
چاره زِ حُسنِ او طَلَب چاره مَجو زِ بوالْحَسَن
گَر تو مُرید و طالِبی هست مُرادِ مَطْلَق او
وَرْ تو اَدیمِ طایفی هست سُهیلْ در یَمَن
آن دَمْ کآفتابِ او روزی و نور می‌دَهَد
ذَرّه به ذَرّه را نِگَر نور گرفته در دَهَن
گر چه که گُل لَطیف تَر رِزقْ گرفت بیش تر
لیک رَسید اندکی هم به دَهانِ یاسَمَن
عُمر و ذَکا و زیرکی داد به هِنْدوان اگر
حُسن و جَمال و دِلْبَری داد به شاهِدِ خُتَن
مُلکْ نَصیبِ مِهتَران عشقْ نَصیبِ کِهتَران
قَهرْ نَصیبِ تیغ شُد لُطفْ نَصیبه مِجَن
شَهْدِ خدای هر شبی هست نَصیبه لَبی
هَمچو کسی که باشدش بسته به عَقْد چار زن
تا که بُوَد حَیاتِ من عشقْ بُوَد نَباتِ من
چون که بَران جهان رَوَم عشقْ بُوَد مرا کَفَن
مُدمِنِ خَمْرم و مرا مَستیِ باده کم مَکُن
نازک و شیرخواره‌اَم دورمَکُن زِ من لَبَن
چون که حَزینِ غَم شَوَم عشقْ نَدیمی‌اَم کُند
عشقْ زُمرّدی بُوَد باشد اژدَها حَزَن
گفتم من به دل اگر بَست رَهَت خُمارِ غَم
باده و نُقْل آرَمَت شمع و نَدیم خوش ذَقَن
گفت دِلَم اگر جُز او سازی شمع و ساقی اَم
بر سَرِ مام و باب زَن جام و کَبابِ بابْزن
گفتم ساقی اوست و بَسْ لیک به صورتِ دِگَر
نیک بِبین غَلَط مَکُن ای دلِ مَستِ مُمْتَحَن
بس کُن از این بَهانه‌ها وامِ هوایِ او بِدِه
تا نَبُوَد قُماشِ جان پیشِ فِراقْ مُرتَهَن

مُطربِ خوش نَوایِ من عشقْ نَواز هم چُنین
نَغْنَغه دِگَر بِزَن پَرده تازه بَرگُزین
مُطربِ روحِ من تویی کَشتیِ نوحِ من تویی
فَتْح و فُتوحِ من تویی یارِ قدیم و اوَّلین
ای زِ تو شادْ جانِ من‌ بی‌تو مَباد جانِ من
دلْ به تو داد جانِ من با غَمِ توست هم نشین
تَلْخ بُوَد غَمِ بَشَر وین غَمِ عشقْ چون شِکَر
این غَم عشق را دِگَر بیشْ به چَشم غَمْ مَبین
چون غَمِ عشقْ زَانْدَرون یک نَفَسی رَوَد بُرون
خانه چو گور می‌شود خانگیانْ همه حَزین
سُرمه ماست گَردِ تو راحتِ ماست دَردِ تو
کیست حَریف و مَردِ تو ای شَهِ مَردآفرین
تا که تو را شِناختم هَمچو نَمَک گُداختم
شَکَّم و شک فَنا شود چون بِرَسَد بَرِ یَقین
من شَبَم از سِیَه دلی تو مَهِ خوب و مُفْضِلی
ظُلْمَتِ شب عَدَم شود در رُخِ ماهِ راه بین
عشقْ زِتوست هَمچو جان عقلْ زِ توست لوح خوان
کان و مکان قُراضه جو بَحْر زِ توست دانه چین
مَستِ تو بوالْفُضول شُد وَزْ دو جهان مَلول شُد
عشقْ تو را رَسول شُد او است نَکالِ هر زمین
در تبریز شَمسِ دین دارد مَطْلَعی دِگَر
زِ مشرق او مُبین نیست به مغرب او دَفین

تا چه خیال بَسته‌یی ای بُتِ بَدگُمانِ من
تا چو خیال گشته‌اَم ای قَمَرِ چو جانِ مَن
از پَسِ مرگِ من اگر دیده شود خیالِ تو
زود رَوان رَوان شود در پِیِ تو رَوانِ من
بنده‌اَم آن جَمال را تا چه کُنم کَمال را؟
بَسْ بُوَدَم کمالِ تو آنِ تو است آنِ من
جانِبِ خویش نَگْذرم در رُخِ خویشْ نَنْگَرم
زان که به عیب نَنْگَرد دیده غَیب دانِ من
چَشمِ مرا نِگارگَر ساخت به سویِ آن قَمَر
تا جُزِ ماه نَنْگَرد زُهره آسْمانِ من
چون نِگَرم به غیرِ تو؟ ای به دو دیده سَیرِ تو
خاصه که در دو دیده شُد نورِ تو پاسْبانِ من
من چو که‌ بی‌نشان شُدم چون قَمَرِ جهان شُدم
دیده بُوَد مَگَر کسی در رُخِ تو نشانِ من
شاد شده زمان‌ها از عَجَبِ زمانه‌یی
صاف شده مَکان‌ها زان مَهِ‌ بی‌مکانِ من
از تبریز شَمسِ دین تا که فَشانْد آستین
خُشک نشُد زِ اشک و خون یک نَفَس آسْتانِ من

چهره شَرمگینِ تو بِسْتَد شَرمْگانِ من
شورِ تو کرد عاقِبَت فِتْنه و شَر مَکانِ من
مَهْ که نشانده تو است لابه کُنان به پیشِ تو
پیشِ خودم نِشان دَمی ای شَهِ خوش نشانِ من
در رَهِ تو کَمین خَسَم از رَهِ دور می‌رَسَم
ای دلِ من به دستِ تو بِشْنو داستانِ من
گِردِ فَلَک‌ هَمی‌دَوَم پُرّ و تَهی‌ هَمی‌شَوَم
زان که قَرار بُرده‌یی ای دل و جانْ زِ جانِ من
گِردِ تو گشتَمی ولی گِرد کجاست مَر تو را؟
گِردِ دَرِ تو می‌دَوَم ای دَرِ تو اَمانِ من
عشقْ بُرید نافِ من بر تو بُوَد طَوافِ من
لافِ من و گِزافِ من پیشِ تو تَرجُمانِ من
گَهْ همه لَعْل می‌شَوَم گاهْ چو نَعْل می‌شَوَم
تا کَرَمَت بِگویَدَم باز دَرآ به کانِ من
گفت مرا که چند چند سیر نگشتی از سُخَن؟
زان که سویِ تو می‌رَوَد این سُخَنِ رَوانِ من

مرا در دل‌ هَمی‌آید که من دل را کُنم قُربان
نباید بَددلی کردن بِبایَد کردن این فرمان
دلِ من می‌نیارامَد که من با دلْ بیارامَم
بِبایَد کرد تَرکِ دل نباید خَصْم شُد با جان
زِهی میدانْ زِهی مَردان همه در مرگِ خود شادان
سَرِ خود گویْ باید کرد وان گَه رفت در میدان
زِهی سِرِّ دلِ عاشق قَضایِ سَر شده او را
خُنُک این سِر خُنُک آن سَر که دارد این چُنین جولان
اگر جانْباز و عَیّاری وَگَر در خونِ خود یاری
پَسِ گَردن چه می‌خاری؟ چه می‌تَرسی چو تَرسایان؟
اگر مَجُنونِ زنجیری سَرِ زنجیر می‌گیری
وَگَر از شیر زادَسْتی چه‌یی چون گُربه در اَنْبان؟
مرا گفت آن جِگَرخواره که مِهْمانِ تواَم امشب
جِگَر در سیخ کَش ای دل کَبابی کُن پِیِ مِهْمان
کَباب است و شَراب امشب حَرام و کُفرْ خواب امشب
که امشب هَمچو چَتْر آمد نَهان در چَتْرِ شبْ سُلطان
رَبابی چَشمْ بَربَسته رَباب و زَخْمه بر دَسته
کَمانچه رانده آهسته مرا از خوابِ او اَفْغان
کَشاکَش‌هاست در جانَم کَشَنده کیست؟ می‌دانم
دَمی خواهم بیاسایم وَلیکِن نیستم امکان
به هر روزَمْ جُنون آرَد دِگَر بازی بُرون آرَد
که من بازیچه اویَم زِ بازی‌های او حیران
چو جامَمْ گَهْ بِگَردانَد چو ساغَرْ گَهْ بِریزَد خون
چو خَمْرَمْ گَهْ بِجوشانَد چو مَستَم گَهْ کُند ویران
گَهی صِرفَمْ بِنوشانَد چو چَنگَم درخروشانَد
به شامَمْ می‌بپوشانَد به صُبحَم می‌کُند یَقْظان
گَر این از شَمس تبریز است زِهی بَنده نَوازی‌ها
وَگَر از دورِ گَردون است زِهی دور و زِهی دوران

خُرامان می‌رَوی در دل چراغ اَفْروز جان و تَن
زِهی چَشم و چراغِ دل زِهی چَشمَم به تو روشن
زِهی دریایِ پُرگوهر زِهی افلاکِ پُراَخْتَر
زِهی صَحرایِ پُرعَبْهَر زِهی بُستان پُرسوسن
زِ تو اجسام را چُستی زِ تو ارواحْ را مَستی
ایا پُر کرده گوهرها جهانِ خاک را دامَن
چه می‌گویم من ای دِلْبَر نَظیرِ تو دو سه اَبْتَر
چه تَشبیهَت کُنم دیگر؟ چه دارم من؟ چه دانم من؟
بگو این چشم حیران را چو دیدی لُطفِ جانان را
چه خواهی دید خَلْقان را؟ چه گردی گِردِ آهِرْمَن؟
شکارِ شیر بُگْذاری شکارِ خوک بَرداری
زِهی تَدبیر و هُشیاری زِهی بیگار و جان کَندن
مرا باری عِنایاتَش خِطابات و مُراعاتَش
شُعاعات و مُلاقاتَش یکی طوقی‌‌ست در گَردن
حَلاوت‌های آن مُفْضِل قَرار و صَبر بُرد از دل
کِه دیدم غیرِ او تا من سُکون یابم دَرین مَسکَن؟
به غیرِ آن جَلال و عِزّ که او دیگر نشُد هرگز
همه دَرمانده و عاجِز زِ خاص و عام و مَرد و زن
مَنَم از عشقْ اَفْروزان مِثالِ آتش از هیزمْ
زِ غیرِ عشقْ بیگانه مِثالِ آب با روغن
بِسوزان هر چه من دارم به غیر دل که اندر دل
به هر ساعت‌ هَمی‌سازی زِ کَرّ و فَرِّ خود گُلْشَن
غُلامِ زَنگی شب را تو کردی ساقیِ خَلْقان
غُلامِ روزِ رومی را بِدادی دار و گیر و فَن
وآن گه این دو لالا را رَقیبِ مرد و زن کردی
که تا چون دانه‌شان از کَهْ گُزینی اَنْدرین خَرمَن
همه صاحِب دلانْ گندم که بامَغزَند و با لَذَّت
همه جِسمانیانْ چون کَهْ که‌ بی‌مَغزَند در مِطْحَن
درختِ سبزِ صاحِب دل میانِ باغِ دین خندان
درختِ خُشکِ‌ بی‌معنی چه باشد؟ هیزُمِ گُلْخَن
خَیالت می‌رَوَد در دل چو عیسی بَهر جان بَخشی
چُنان که وَحیِ رَبّانی به موسی جانِبِ اَیْمَن
خَیالَت را نشانی‌ها زَر و گوهرفَشانی‌ها
کَزو خندان شود دندان کَزو گویا شود اَلْکَن
دو غَمّاز ِدِگَر دارم یکی عشقْ و دِگَر مَستی
حَریفان را‌ نمی‌گویم یکی از دیگری اَحْسَن
زِ تو ای دیده و دینم هزاران لُطف می‌بینم
وَلیکِن خاطرِ عاشقْ بَداَنْدیش آمد و بَدظَن
زِ چَشمِ روز می‌تَرسَم که چَشمَش سِحْرها دارد
زِ زُلفِ شامْ می‌تَرسَم که شب فِتْنه‌‌ست و آبِسْتن
مرا گوید چه می‌ترسی که کوبَد مَر تو را مِحْنَت؟
که سُرمه نورِ دیده شُد چو شُد ساییده در هاوَن
همه خوف از وجود آید بَرو کم لَرْز و کم می‌زَن
همه تَرس از شِکَست آید شکسته شو بِبین مَأمَن
زِ اَرکانْ من بِدُزدیدَم زَر و در کیسه پیچیدم
زِ تَرسِ بازدادن منْ چو دُزدانَم دَرین مَکْمَن
سَبوسْ اَرْ چه که پنهان شُد میان آرَد چون دُزدان
کَشانَد شِحْنه دادش زِ هر گوشه به پَرویزن
چو هیزُم‌ بی‌خَبَر بودی زِ عشقْ آتش به تو دَرزَد
بِجِه چون بَرق از این آتش بَرآ چون دود ازین روزَن
چه خَنجَر می‌کَشی این جا؟ تو گَردن پیشِ خَنجَر نِهْ
که تا زَفْتی نگُنجی تو درونِ چَشمه سوزَن
دَرِ جَنَّت چو تَنگ آمد مثالِ چَشمه سوزن
اگر خواهی چو پَشمی شو لِتَغْزِلْ ذاکَ تَغْزیلاً
بُوَد کان غَزْل در سوزَن نگُنجَد کین دَمَت غَزْل است
که می‌ریسی زِ پَنبه‌‌یْ تَن که بافی حُلّه اَدْکَن
لباسِ حُلّه اَدْکَن زِ غَزْلِ پَنبگی نایَد
مَگَر این پَنبه ابریشم شود زِ اکْسیرِ آن مَخْزَن
چو ابریشم شوی آید وَریشَم تابِ وَحیِ او
تو را گوید بِریس اکنون به دَم پیغامِ مُسْتَحْسَن
چه باشد وَحی در تازی؟ به گوش اَنْدَر سُخَن گفتن
دُهُل می‌نَشْنَود گوشت به جَهد و جِدِّ نوبَت زَن
گِران گوشیّ وآن گَه تو به گوش اَنْدَرکُنی پنبه
چُنان که گفت وَاسْتَغْشَوا بِپیچی سَر به پیراهن
گِران گوشی گِران جسمی گِران جانی نَذیر آمد
که می‌گوید تو را هر یک اَلا یا عِلْجُ لا تَأمَن
سَبُک گوشی سَبُک جسمی سَبُک جانی بَشیر آمد
که می‌گوید تو را هر یک اَلا یا لَیْثُ لا تَحْزَن
بهاری باش تا خوبانْ به بُستانْ در تو آویزند
که بُگْریزند این خوبانْ زِ شکلِ بارِدِ بهمن
بهار اَرْ نیستی اکنون چو تابستان در آتش رو
که‌ بی‌آن حُسن و‌ بی‌آن عشقْ باشد مَردْ مُسْتَهجَن
اگر خواهی که هر جُزوت شود گویا و شاعر رو
خَمُش کُن سویِ این مَنْطِق به نَظْم و نَثرْ لاتَرْکَن
که بَرکَنده شوی از فکر چون در گُفت می‌آیی
مَکَن از فکرِ دل خود را از این گُفتِ زبان بَرکَن
قَضا خُنْبَک زَنَد گوید که مَردان عَهدها کردند
شِکَستم عَهدهاشان را هَلا می‌کوش ما اَمْکَن
ستیزه می‌کُنی با خود کَزین پس من چُنین باشم
زِ اِسْتیزه چه بَربَندی؟ قَضا را بِنْگَر ای کودن
نِکاحی می‌کُند با دلْ به هر دَم صورتِ غَیبی
نَزایَد گر چه جمع آیند صد عِنّین و اِسْتَروَن
صُوَر را دل شده جاذب چو عِنّینْ شَهوتِ کاذب
زِ خوبان نیست عِنّین را به جُز بَخشیدنِ وَجْگَن
بیا ای شَمسِ تبریزی که سُلطانیّ و خون ریزی
قَضا را گو که از بالا جهان را در بَلا مَفْکَن

چه باشد پیشۀ عاشق به جُز دیوانگی کردن؟
چه باشد نازِ معشوقان به جُز بیگانگی کردن؟
زِ هر ذَرّه بیاموزید پیشِ نور بَرجَستن
زِ پَروانه بیاموزید آن مَردانگی کردن
چو شیرِ مَست بیرون جِه نه اوَّل دان و نه آخِر
که آید نَنگْ شیران را زِ روبَهْ شانگی کردن
سَرافراز است کُهْ لیکِن نداند ذَرّه باشیدن
چه گویم باز را لیکِن کجا پَروانگی کردن
به پیشِ تیرْ چون اِسْپَر برهنه زَخْم را جُستن
میانِ کوره با آتش چو زَر هم خانگی کردن
گَر آبِ جویْ شیرین است ولی کو هَیبَتِ دریا؟
کجا فَرزین شَهْ بودن کجا فَرزانگی کردن
تویی پیمانه اسرار گوش و چَشم را بَربَند
نَتانَد کاسه سوراخْ خود پیمانگی کردن
اگر باشد شبی روشن کجا باشد به جایِ روز؟
وَگَر باشد شَبَه تابان کجا دُردانگی کردن؟

چو اُفتم من زِ عشقِ دل به پایِ دِلْرُبایِ من
از آن شادی بیاید جان نَهان اُفْتَد به پایِ من
وَگَر روزی در آن خِدمَت کُنم تَقصیر ناگاهان
شود جانْ خَصْمِ جانِ من کُند این دلْ سِزای من
سَحَرگاهی دُعا کردم که جانَمْ خاکِ پایِ او
شنیدم نَعْره آمین زِ جان اَنْدَر دُعایِ من
چگونه راه بُرد این دلْ به سویِ دِلْبَرِ پِنهان؟
چگونه بویْ بُرد این جان که هست او جانْ فَزایِ من؟
یکی جامی به پیشَم داشت و من از ناز گفتم نی
بِگُفتا نی مگو بِسْتان برایِ من برایِ من
چو یک قَطره چَشیدم من زِ ذوقْ اَنْدَر کَشیدم من
یکی رَطْلی که شُد بویَش دَرین رَهْ رَهْنمایِ من

چه دانی تو خَراباتی که هست از شش جِهَت بیرون؟
خَراباتِ قدیم است آن و تو نو آمده اکنون
نباشد مُرغِ خودبین را به باغِ‌ بی‌خودان پَروا
نشُد مَجنونِ آن لیلی به جُز لیلیِّ صد مَجنون
هزاران مَجْلِس است آن سو و این مَجْلِس از آن سوتَر
که این‌ بی‌چون تَر است اَنْدَر میانِ عالَمِ‌ بی‌چون
بِبین جان‌های آن شیران در آن بیشه زَاجَل لَرزان
کَزان شیرِ اَجَل شیران‌ نمی‌میزند اِلّا خون
بَسی سیمُرغِ رَبّانی که تَسْبیحَش اَنَاالْحَق شُد
بِسوزَد پَرّ و بالِ او اگر یک پَر زَنَد آن سون
وزیر و حاجِب و محمود اَیازی را شُده چاکر
که آن جا کو قَدَم دارد بُوَد سَرهایِ َمردانْ دون
تو مَعْذوری در اِنْکارت که آن جا می‌شود حیران
جُنَید و شیخِ بَسطامی شَقیق و کَرخی و ذَاالنّون
اَزیرا راه نَتْوان بُرد سویِ آفتاب ای جان
مَگَر کان آفتاب از خود بَرآیَد سویِ این هامون
مَگَر هم لُطفِ شَمسُ الدّین ِتبریزیْت بِرْهانَد
وَگَرنی این غَزَل می‌خوان و بر خود می‌دَم این افُسون