رضاقلی خان هدایت : روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین
بخش ۸۶ - شاه بد خشانی قُدِّسَ سِرُّه
نامش ملاشاه و عارفی است آگاه. بعد از مجالست بسیار با عرفا و فضلا طالب خدمت پیری کامل و شیخی واصل شد. به رهنمایی هادی سبیل سعادت و عنایت و قاید طریق رشد و هدایت در لاهور به خدمت میان شاه میرلاهوری از سلسلهٔ قادریه رسید. چهار ماه در کمال ادب و نهایت طلب بر آستانش معتکف بود و به وی التفاتی از گلزار توجهش نشنود. آخرالامر گفت ای بدخشانی خارهٔ خود را لعل ساختی و در کورهٔ امتحان گداختی. برخیز و غسلی کرده بیا تا صحبتی بداریم. وی غسلی کرده، باز آمد. اجازهٔ ذکر خفی گرفت و بدان متوجه شد، در اندک وقتی ترقی کلی در احوالش ظاهر شد. بعد از رحلت شیخ خویش، در کشمیر توقف کرد. در دامن کوه ماران در مقابل تخت سلیمان باغی و خانقاهی بنا نمود. بالاخره در زمان دولت شاه جهان علمای دهلی او را تکفیر نمودندو مطعون ساختند و لوای قتلش برافراختند. شاه جهان فتوی علما را گرفته به منزل وی رفته با او صحبت داشت. همت بر ارادتش گماشت. علما گفتند که او شاه را مسحور نموده است. به حکم شریعت خونش هدر و قاتلش را اجری جزیل و ثوابی جمیل است. هر که به حجرهٔ وی رفته، نظرش بر او افتاده اللّه گفته، روی بر خاک نهاده. غرض، پنجاه هزار بیت دیوان دارد. مثنویات بسیار و غزلیات بی شمار. ولیکن رعایت بحور و قرافی را چنانکه باید ننموده است. وفاتش در سنهٔ ۱۰۷۲. از اوست: کمال خجندی : غزلیات
شماره ۸۳۸ - خاک پایت دوست دارد روی من
خاک پایت دوست دارد روی من بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۲۶۱۸ - به رشتهات اثر وهم مدعاست گره
به رشتهات اثر وهم مدعاست گره مولوی : غزلیات
غزل ۱۹۰۵ - اگر تو عاشقی، غم را رها کن
اگر تو عاشقی، غَم را رها کُن شاه نعمتالله ولی : مفردات
شماره ۱۸۷ - قطرهای بود باز بحری شد
قطرهای بود باز بحری شد بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۸۷۵ - نسزد به وضع فسردگی ز بهار دل مژه بستنت
نسزد به وضع فسردگی ز بهار دل مژه بستنت صائب تبریزی : متفرقات
شماره ۳۷۳ - فیض در دامن صحرای جنون می باشد
فیض در دامن صحرای جنون می باشد فیاض لاهیجی : غزلیات
شماره ۸۶ - عُجْب در مستی ندارد هیچ فرقی با شراب
عُجْب در مستی ندارد هیچ فرقی با شراب ابوسعید ابوالخیر : رباعیات
رباعی ۶۶۲ - ای در سر هر کس از خیالت هوسی
ای در سر هر کس از خیالت هوسی محتشم کاشانی : غزلیات
غزل ۲۳۰ - آخر ای پیمان گسل یاران به یاران این کنند
آخر ای پیمان گسل یاران به یاران این کنند طغرای مشهدی : ابیات برگزیده از غزلیات
شماره ۶۹۷ - در راه کوی جانان، منت کش بلد نیست
در راه کوی جانان، منت کش بلد نیست وحیدالزمان قزوینی : شهرآشوب کوچک
بخش ۱۷ - صفت دلاک
دلاک که صاحب سر ماست اوحدالدین کرمانی : الفصل الثانی - فی الاقاویل المختلفة خدمة السلطان
شماره ۸ - تا در پی این فزون و آن کم باشی
تا در پی این فزون و آن کم باشی قاآنی شیرازی : قطعات
شماره ۸۲ - هرکرا حسن اعتقادی هست
هرکرا حسن اعتقادی هست میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۴۴ - نالهام را کاش نشناسد که این فریاد کیست
نالهام را کاش نشناسد که این فریاد کیست میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۲۱۴ - ز من غافل چو گردد از غرور حسن، بد خویم
ز من غافل چو گردد از غرور حسن، بد خویم میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۲۶۷ - دل و دیده را نباشد، چه نهان چه آشکاره
دل و دیده را نباشد، چه نهان چه آشکاره میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۲۸ - ببین کز حیله سازیها ز ره چون می برد ما را
ببین کز حیله سازیها ز ره چون می برد ما را سنایی غزنوی : طریق التحقیق
مدح امیرالمومنین عثمان
دین شرف یافته و دنیا زین سعیدا : رباعیات
شماره ۷۶ - بی رنگ به رنگ چون تجلی بنمود
بی رنگ به رنگ چون تجلی بنمود
بخش ۸۶ - شاه بد خشانی قُدِّسَ سِرُّه
نامش ملاشاه و عارفی است آگاه. بعد از مجالست بسیار با عرفا و فضلا طالب خدمت پیری کامل و شیخی واصل شد. به رهنمایی هادی سبیل سعادت و عنایت و قاید طریق رشد و هدایت در لاهور به خدمت میان شاه میرلاهوری از سلسلهٔ قادریه رسید. چهار ماه در کمال ادب و نهایت طلب بر آستانش معتکف بود و به وی التفاتی از گلزار توجهش نشنود. آخرالامر گفت ای بدخشانی خارهٔ خود را لعل ساختی و در کورهٔ امتحان گداختی. برخیز و غسلی کرده بیا تا صحبتی بداریم. وی غسلی کرده، باز آمد. اجازهٔ ذکر خفی گرفت و بدان متوجه شد، در اندک وقتی ترقی کلی در احوالش ظاهر شد. بعد از رحلت شیخ خویش، در کشمیر توقف کرد. در دامن کوه ماران در مقابل تخت سلیمان باغی و خانقاهی بنا نمود. بالاخره در زمان دولت شاه جهان علمای دهلی او را تکفیر نمودندو مطعون ساختند و لوای قتلش برافراختند. شاه جهان فتوی علما را گرفته به منزل وی رفته با او صحبت داشت. همت بر ارادتش گماشت. علما گفتند که او شاه را مسحور نموده است. به حکم شریعت خونش هدر و قاتلش را اجری جزیل و ثوابی جمیل است. هر که به حجرهٔ وی رفته، نظرش بر او افتاده اللّه گفته، روی بر خاک نهاده. غرض، پنجاه هزار بیت دیوان دارد. مثنویات بسیار و غزلیات بی شمار. ولیکن رعایت بحور و قرافی را چنانکه باید ننموده است. وفاتش در سنهٔ ۱۰۷۲. از اوست: کمال خجندی : غزلیات
شماره ۸۳۸ - خاک پایت دوست دارد روی من
خاک پایت دوست دارد روی من بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۲۶۱۸ - به رشتهات اثر وهم مدعاست گره
به رشتهات اثر وهم مدعاست گره مولوی : غزلیات
غزل ۱۹۰۵ - اگر تو عاشقی، غم را رها کن
اگر تو عاشقی، غَم را رها کُن شاه نعمتالله ولی : مفردات
شماره ۱۸۷ - قطرهای بود باز بحری شد
قطرهای بود باز بحری شد بیدل دهلوی : غزلیات
غزل ۸۷۵ - نسزد به وضع فسردگی ز بهار دل مژه بستنت
نسزد به وضع فسردگی ز بهار دل مژه بستنت صائب تبریزی : متفرقات
شماره ۳۷۳ - فیض در دامن صحرای جنون می باشد
فیض در دامن صحرای جنون می باشد فیاض لاهیجی : غزلیات
شماره ۸۶ - عُجْب در مستی ندارد هیچ فرقی با شراب
عُجْب در مستی ندارد هیچ فرقی با شراب ابوسعید ابوالخیر : رباعیات
رباعی ۶۶۲ - ای در سر هر کس از خیالت هوسی
ای در سر هر کس از خیالت هوسی محتشم کاشانی : غزلیات
غزل ۲۳۰ - آخر ای پیمان گسل یاران به یاران این کنند
آخر ای پیمان گسل یاران به یاران این کنند طغرای مشهدی : ابیات برگزیده از غزلیات
شماره ۶۹۷ - در راه کوی جانان، منت کش بلد نیست
در راه کوی جانان، منت کش بلد نیست وحیدالزمان قزوینی : شهرآشوب کوچک
بخش ۱۷ - صفت دلاک
دلاک که صاحب سر ماست اوحدالدین کرمانی : الفصل الثانی - فی الاقاویل المختلفة خدمة السلطان
شماره ۸ - تا در پی این فزون و آن کم باشی
تا در پی این فزون و آن کم باشی قاآنی شیرازی : قطعات
شماره ۸۲ - هرکرا حسن اعتقادی هست
هرکرا حسن اعتقادی هست میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۴۴ - نالهام را کاش نشناسد که این فریاد کیست
نالهام را کاش نشناسد که این فریاد کیست میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۲۱۴ - ز من غافل چو گردد از غرور حسن، بد خویم
ز من غافل چو گردد از غرور حسن، بد خویم میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۲۶۷ - دل و دیده را نباشد، چه نهان چه آشکاره
دل و دیده را نباشد، چه نهان چه آشکاره میرزا قلی میلی مشهدی : غزلیات
شماره ۲۸ - ببین کز حیله سازیها ز ره چون می برد ما را
ببین کز حیله سازیها ز ره چون می برد ما را سنایی غزنوی : طریق التحقیق
مدح امیرالمومنین عثمان
دین شرف یافته و دنیا زین سعیدا : رباعیات
شماره ۷۶ - بی رنگ به رنگ چون تجلی بنمود
بی رنگ به رنگ چون تجلی بنمود