جستجو در گوهرین

رویِ نیکَت بَد کُند منْ نیک را بر بَد نَهَم
عاشقی بَسْ پُخته‌‌‌‌اَم این نَنگ را بر خَود نَهَم
نَنگِ عاشقْ نَنگ دارد از همه فَخْرِ جهان
نَنگ را من بر سَرِ آن عِشرتِ‌‌ بی‌حَد نَهَم
عِلْم چون چادر گُشایَد در بَرَم گیرد به لُطف
حَرف‌‌‌هایِ عِلْم را بر گَردنِ اَبْجَد نَهَم
تاجِ زَرّین چون نَهَد از عاشقی بر فَرقِ من
تَختِ خود را من بَرآرَم بر سَرِ فَرقَد نَهَم
چون در آبِ زندگانی صورتم پنهان شود
صورتِ خود را به پیشِ صورت احمد نَهَم
نامِ شَمسُ الدّین ِتبریزی چو بِنْویسم بِدانْک
شِکَّرِ دلخواه را در اِشْکَمِ کاغذ نَهَم

اَیُّهَا الْعُشّاق آتش گشته چون اِسْتاره‌ایم
لاجَرَم رَقصان همه شب گِردِ آن مَهْ پاره‌ایم
تا بُوَد خورشید حاضر هست اِسْتاره سَتیر
بی رُخِ خورشیدِ ما می‌دان که ما آواره‌ایم
اَلصَّلا ای عاشقان هان اَلصّلا این کاریان
باده کاری‌‌‌‌ست این جا زان که ما این کاره‌ایم
هر سَحَر پیغامِ آن پیغامبرِ خوبان رَسَد
کَالصَّلا بیچارگان ما عاشقان را چاره‌ایم
نَعْره لَبَّیکْ لَبَّیک از همه بَرخاسته
مُصْحَفِ مَعنی تویی ما هر یکی سی پاره‌ایم
خون بَهای کُشتگانْ چون غَمْزه خونیِّ اوست
در میانِ خون خود چون طَفْلَکِ خونْ خواره‌ایم
کوهِ طور از باده‌‌‌‌اش بی‌خود شُد و بَدمَست شُد
ما چه کوهِ آهنیم؟ آخِر چه سنگِ خاره‌ایم؟
یک جو از سِرَّش نگوییم اَرْ همه جو جو شویم
گِردِ خَرمَنگاهِ چَرخْ اَرْ چه که ما سَیّاره‌ایم
هَمچو مَریَم حامله‌یْ نورِ خدایی گشته‌ایم
گَر چو عیسی بَسته این جسمِ چون گَهْواره‌ایم
از درونِ باره این عقلْ خود ما را مَجو
زان که در صَحرایِ عشقَش ما بُرونِ باره‌ایم
عشقْ دیوانه‌‌‌‌ست و ما دیوانه دیوانه‌ایم
نَفْسْ اَمّاره است و ما اَمّاره اَمّاره‌ایم
مَفْخَرِ تبریز شَمسُ الدّین تو بازآ زین سفر
بَهرِ حَق یک بارگی ما عاشقِ یک باره‌ایم

سَرْ قَدَم کردیم و آخِر سویِ جَیحون تاختیم
عالَمی بَرهَم زدیم و چُستْ و بیرون تاختیم
چون بُراقِ عشقِ عَرشی بود زیرِ رانِ ما
گُنبَدی کردیم و سویِ چَرخ گَردون تاختیم
عالَمِ چون را مِثالِ ذَرّه‌‌ها بَرهَم زدیم
تا به پیشِ تَختِ آن سُلطانِ‌‌ بی‌چون تاختیم
اولین مَنْزِل یکی دریایِ پُر خونْ رو نِمود
درمیانِ موجِ آن دریایِ پُرخون تاختیم
فهم و وَهْم و عقلِ انسانْ جُملگی در رَهْ بِریخت
چون که از شش حَدِّ انسانْ سَختْ اَفْزون تاختیم
چون که در سینورِ مَجنونانِ آن لیلی شُدیم
سَرکَش آمد مَرکَب و از حَدِّ مَجنون تاختیم
نَفْسِ چون قارون زِ سَعیِ ما درونِ خاک شُد
بَعد از آن مَردانه سویِ گنجِ قارون تاختیم
دشت و هامونْ روح گیرد گَر بیابد ذَرّه‌یی
ز آنچه ما از نورِ او در دشت و هامون تاختیم
بس صَدَف‌‌‌هایِ چو گوهر زیرِ سنگی کوفتیم
تا به سویِ گنج‌‌‌هایِ دُرِّ مَکْنون تاختیم
سویِ شمع شَمسِ تبریزی به بیشه‌یْ شیر جان
بوده پَروانه نَپِنْداری که اکنون تاختیم

چون همه یارانِ ما رفتند و تنها ماندیم
یارِ تنهاماندگان را دَم به دَم می‌خواندیم
جُمله یاران چون خیال از پیشِ ما بَرخاستند
ما خیالِ یارِ خود را پیشِ خود بِنْشاندیم
ساعتی از جویِ مِهْرش آب بر دل می‌زدیم
ساعتی زیرِ درختشْ میوه می‌اَفْشاندیم
ساعتی می‌کرد بر ما شِکَّر و گوهر نِثار
ساعتی از شِکَّرِ او ما مگس می‌راندیم
چون خیالِ او دَرآمَد بر دَرَش دَربان شُدیم
چون خیالِ او بُرون شُد ما دَرین دَر ماندیم

این چه کَژْطَبْعی بود که صد هزارانْ غَم خوریم؟
جَمعِ مَستان را بِخوان تا باده‌‌ها با هم خوریم
باده‌یی کَابْرار را دادند اَنْدَر یَشْرَبون
با جُنَید و بایَزید و شِبْلی و اَدْهَم خوریم
ابر نَبْوَد ماهِ ما را تا جَفایِ شب کَشیم
مرگْ نَبْوَد عاشقان را تا غَمِ ماتَم خوریم
نَفْسِ ماده کیست تا ما تیغ خود بر وِیْ زنیم؟
زَخْم بر رُستم زنیم و زَخْم از رُستم خوریم
بود مَردم خوارْ عالَم خلق عالم را بِخورد
خالِق آورده‌‌‌‌ست ما را تا که ما عالَم خوریم
این جهانْ افسونگراست و وَعده فردا دَهَد
ما از آن زیرک تَریم ای خوش پسر که دَم خوریم
گَر پَری زادیم شبْ جمعیّت ِپَریان بُوَد
وَرْ زِ آدم زاده‌‌‌‌ایم آن باده با آدم خوریم
گَهْ از آن کَفْ گوهرِ هستیّ و سَرمَستی بَریم
گَهْ از آن دَفْ نَعْره و فریادِ زیر و بَم خوریم
ماهی‌‌‌‌ایم و ساقیِ ما نیست جُز دریایِ عشق
هیچ دریا کَم شود زان رو که بیش و کم خوریم؟
گَهْ چو گَردون از مَهْ و خورشید اِشْکَم پُر کنیم
گَه چو خورشید آب‌‌ها را جُمله‌‌ بی‌اِشْکَم خوریم
شَمسِ تبریزی تو سُلطانیّ و ما بَنده‌یْ توایم
لاجَرَم در دورِ تو باده به جامِ جم خوریم

ای خوشا روزا که ما معشوق را مِهْمان کنیم
دیده از رویِ نِگارینَشْ نِگارِستان کنیم
گَر زِ داغِ هَجرِ او دَردی‌‌‌‌ست در دل‌‌‌های ما
ز آفتابِ رویِ او آن دَرد را دَرمان کنیم
چون به دستِ ما سِپارَد زُلفِ مُشک اَفْشانِ خویش
پیشِ مُشک اَفْشانِ او شاید که جانْ قُربان کنیم
آن سَرِ زُلفش که بازی می‌کُند از بادِ عشق
مَیل دارد تا که ما دل را دَرو پیچان کنیم
او به آزارِ دلِ ما هر چه خواهد آن کُند
ما به فَرمانِ دلِ او هر چه گوید آن کنیم
این کنیم و صد چُنین و مِنَّتَش بر جانِ ماست
جان و دل خِدمَت دهیم و خِدمَتِ سُلطان کنیم
آفتابِ رَحْمَتَش در خاکِ ما دَرتافته‌‌‌‌ست
ذَرّه‌‌‌های خاکِ خود را پیشِ او رَقصان کنیم
ذَرّه‌‌‌های تیره را در نورِ او روشن کنیم
چَشم‌‌‌های خیره را در رویِ او تابان کنیم
چوبِ خُشکِ جسمِ ما را کو به مانندِ عَصاست
در کَفِ موسیِّ عشقش مُعْجِزِ ثُعْبان کنیم
گَر عَجَب‌‌‌های جهانْ حیران شود در ما رَواست
کین چُنین فرعون را ما موسیِ عِمْران کنیم
نیمه‌یی گفتیم و باقیْ نیم کاران بو بَرَند
یا برایِ روزِ پنهانْ نیمه را پنهان کنیم

چون بِدیدم صُبحِ رویَت در زمان بَرخیستم
گَرم در کار آمدم موقوفِ مُطرب نیستم
هَمچو سایه در طَوافَم گِردِ نورِ آفتاب
گَهْ سُجودَش می‌کُنم گاهی به سَر می‌ایستم
گَهْ درازم گاه کوتَه هَمچو سایه پیشِ نور
جُمله فرعونم چو هستم چون نِیَم موسیسْتم
من میانِ اِصْبَعینِ حُکْمِ حَقَّم چون قَلَم
در کَفِ موسی عَصا گاهیّ و گَهْ اَفْعیستم
عشق را اندیشه نَبْوَد زان که اندیشه عَصاست
عقل را باشد عَصا یعنی که من اَعْمیسْتم
روح موقوفِ اشارتْ می‌بِنالَد هر دَمی
بر سَرِ رَهْ مُنْتَظِر موقوفِ یک آریسْتم
چون ازین جا نیستم این جا غَریبَم من غَریب
چون دَرین جا‌‌ بی‌قَرارم آخِر از جاییسْتم

چون که در باغَت به زیرِ سایهٔ طوبی‌سْتَم
گَرم در کار آمدم موقوفِ مُطرب نیستم
همچو سایه بر طَوافَم گِردِ نورِ آفتاب
گَهْ سُجودَش می­کُنم گاهی به سَر می­ایستم
گَهْ درازمْ گاه کوتَه همچو سایه پیشِ نور
جُمله فرعونَم چو هستم چون نِیَمْ موسیسْتَم
من میانِ اِصْبَعینِ حُکْمِ حَقَّم چون قَلَم
در کَفِ موسی عَصا گاهیّ و گَهْ اَفْعیسْتَم
عشق را اندیشه نَبْوَد زان که اندیشه عَصاست
عقل را باشد عَصا یعنی که من اَعْمیسْتَم
روح موقوفِ اشارتْ می­بِنالَد هر دَمی
بر سَرِ رَهْ مُنْتَظِر موقوفِ یک آریسْتَم
چون از این­جا نیستم این­جا غَریبَم من غریب
چون دَرین­جا بی­قَرارم آخِر از جاییسْتَم

بِدِه آن بادهٔ دوشین که من از نوشِ تو مَستم
بِدِه ای حاتِمِ عالَم قَدَحِ زَفْت به دستم
زِ من ای ساقیِ مَردان نَفَسی رویْ مَگَردان
دلِ من مَشکَن اگرنه قَدَح و شیشه شِکَستم
قَدَحی بود به دستم بِفَکَندم بِشِکَستم
کَفِ صد پایِ برهنه من از آن شیشه بِخَستم
تو بدان شیشه پَرَستی که زِ شیشه­ست شَرابَت
میِ من نیست زِ شیره زِچه رو شیشه پَرَستم
بِکَش ای دل میِ جانیّ و بِخُسپ ایمِن و فارغ
که سَرِ غُصّه بُریدم زِ غم و غُصّه بِرَستم
دلِ من رفت به بالا تَنِ من رفت به پَستی
منِ بیچاره کجایم نه به بالا نه به پَستم
چه خوش آویخته سیبَم که زِ سَنگَت نَشَکیبَم
زِبلی چون بِشَکیبَم من اگر مَستِ اَلَستم؟
تو زِ من پُرس که این عشقْ چه گنج است و چه دارد
تو مرا نیز ازو پُرس که گوید چه کَسَسْتَم
به لبِ جوی چه گَردی بِجِه از جوی چو مَردی
بِجِه از جوی و مرا جو که من از جویْ بِجَستم
فَلَئِنْ قُمْتَ اَقَمْنا وَلَئِنْ رُحْتَ رَحَلْنا
چو بِخوردی تو بِخوردم چو نِشَستی تو نِشَستم
مَنَم آن مَستِ دُهُل­زن که شُدم مَست به میدان
دُهُلِ خویش چو پَرْچم به سَرِ نیزه بِبَستم
چه خوش و بی­خودْ شاهی هَله خاموش چو ماهی
چو زِ هستی بِرَهیدم چه کَشی باز به هستم؟

بِزَن آن پَردهٔ نوشین که من از نوشِ تو مَستم
بِدِه ای حاتِمِ مَستان قَدَحِ زَفْت به دستم
هَله ای سَردِهِ مَستان به غَضَب روی مَگَردان
که من از عَربَده ناگَهْ قَدَحی چند شِکَستم
چه کم آید قَدَحْ آن را که دَهَد بیست سَبوکَش؟
بِشِکَن شیشهٔ هستی که چو تو نیست­پَرَسْتم
تو مَپُرسَم که کِه­یی تو بِدِه آن ساغَرِ شش سو
چو شُدم مَست بِبینی چه کَسَسْتم چه کَسَسْتم
چو من از باده­پَرَستی شُده­ام غَرقهٔ مَستی
دِگَرم خیره چه جویی که من از جویِ تو جَستم
بِدِه ای خواجهٔ بابا مَکُن امروز مُحابا
که رَگِ غُصّه بُریدم زِ غَم و غُصّه بِرَستم
چو مَنَم سایهٔ حُسْنَت بِکُنم آنچه بِکَردی
چو بخوردی تو بِخوردم چو نِشَستی تو نِشَستم
مَنَم آن مَستِ دُهُل­زَن که شُدم مَست به میدان
دُهُلِ خویش چو پَرچَم به سَرِ نیزه بِبَستم
خَمُش اَرْفانیِ راهی که فَنا خامُشی آرَد
چو رَهیدیم زِ هستی تو مَکَش باز به هستم

هَله دوشَت یَله کردم شبِ دوشَت یَله کردم
دَغَل و عِشْوه که دادی به دلِ پاک بِخوردم
بِدِه امشب هم از آنَم نَخورم عشوه من امشب
تو گَر از عَهْد بِگَردی من از آن عَهد نگردم
چو همه نور و ضیایی به دل و دیده دَرآیی
به دَم گرمْ بِپُرسی چو شنیدی دَمِ سَردم
نَفَسی شاخِ نَباتم نَفَسی پیشِ تو ماتَم
چه کُنم چاره چه دارم به کَفَت مُهرهٔ نَردم
چو رَوی مَست و پیاده قَدَمَت را همه فَرشَم
چو رَوی راهْ سَواره زِ پِیِ اسپِ تو گَردم
مَکُن ای جانْ همه­ساله تو به فردام حَواله
تو مرا گول گرفتی که سَلیمَم سَره­مَردم
خود اگر گول و سَلیمَم تو رَوا داری و شاید؟
که دلِ سنگ بِسوزد چو شود واقِفِ دَردم
به خدا کِتْ نَگُذارم کَم ازین نیز نباشد
که نَهی چهرهٔ سُرخَت نَفَسی بر رُخِ زَردم
وَگَر از لُطف دَرآیی که بَرین هم بِفَزایی
به یکی بوسه زِ شادی دو جهان را بِنَوَردم
فَعِلاتُن فَعِلاتُن فَعِلاتُن فَعِلاتُن
تو گُمان داشتی ای جان که مگر رفتم و مُردم

زِ فَلَک قوت بگیرم دَهَن از لُوت بِبَندم
شِکَم اَرْ زار بِگِرید منِ عَیّار بِخَندم
مَثَلِ بُلبُلِ مَستم قَفَصِ خویش شِکَستم
سویِ بالا بِپَریدم که من از چَرخِ بُلندم
نه چُنان مَست و خَرابم که خورَد آتش و آبم
هَمگی غَرقِ جُنونَم هَمگی سِلْسِله مَندم
کُلَه اَرْرفت بُرو گو نه کَلَم سِلْسِله­مویَم
خَر اگر مُرد بُرو گو که بَرین پُشتِ سَمَنْدم
همه پُرباد از آنَم که مَنَم نای و تو نایی
چو تویی خویشِ من ای جان پِیِ این خویش پَسَندم
زِپِیِ قَند و نَباتِ تو بَسی طَبْله شِکَستم
زِپِیِ آبِ حَیات تو بَسی جوی بِکَندم
چو تویی روحْ جهان را جِهَتِ چَشمِ بَدان را
اگرم پاک بِسوزی سِزَد ایرا که سِپَندم
اگر از سوزْ چو عودَم وَگَر از سازْ چو عیدم
نه از آن عید بِخَندم نه ازین عودْ بِرَندم؟
سَرِ سودایِ تو دارم سَرِ اندیشه نَخارم
خَبَرم نیست که چونَم نَظَرم نیست که چَندم
تُرُشی نیست در آن خَد تُرُش او کرد به قاصد
که اگر روتُرُشَم من نه همان شَهْدم و قَندم؟
چو دِلَم مَستِ تو باشد همه جان­هاست غُلامَم
وَگَر از دستِ تو آید نکُند زَهرْ گَزَندم
طَرَفِ سِدْرهٔ جان را تو فروکَش به کَفَم نِهْ
سویِ آن قَلعهٔ عالی تو بَرانداز کَمَنْدَم
نه بَرین دَخْل بِچَفْسَم نه ازین چَرخْ بِتَرسَم
چو فُزون خرج کُنم من نه فُزون دَخلْ دَهَنْدم؟

چه کَسَم من چه کَسَم من که بَسی وَسوَسه‌مَندم
گَهْ از آن سویْ کَشَندم گَهْ ازین سویْ کَشَندم
زِ کَشاکَش چو کَمانَم به کَفِ گوش­کَشانَم
قَدَر از بامْ دَراُفْتَد چو دَرِ خانه بِبَندم
مَگَر اِسْتارهٔ چَرخَم که زِبُرجی سویِ بُرجی
به نُحوسیش بِگِریم به سُعودیش بِخَندم
به سَما و به بُروجَش به هُبوط و به عُروجَش
نَفَسی هم­تَکِ بادم نَفَسی من هَلَپَندم
نَفَسی آتشِ سوزان نَفَسی سیلِ گُریزان
زِچه اَصلَم زِچه فَصلَم به چه بازار خَرَندم؟
نَفَسی فوقِ طِباقَم نَفَسی شام و عِراقَم
نَفَسی غَرقِ فِراقَم نَفَسی رازِ تو رَندم
نَفَسی هَمرَهِ ماهَم نَفَسی مَستِ اِلهَم
نَفَسی یوسُفِ چاهَم نَفَسی جُمله گَزَندم
نَفَسی رَهْ­زن و غولَم نَفَسی تُند و مَلولَم
نَفَسی زین دو بُرونَم که بر آن بام بُلندم
بِزَن ای مُطربِ قانون هَوَسِ لیلی و مَجنون
که من از سِلْسِله جَستَم وَتَدِ هوش بِکَندم
به خدا که نَگُریزی قَدَح مِهْر نَریزی
چه شود ای شَهِ خوبان که کُنی گوش به پَندم؟
هَله ای اوَّل و آخِر بِدِه آن بادهٔ فاخِر
که شُد این بَزْم مُنَوَّر به تو ای عشقْ پَسَندم
بِدِه آن بادهٔ جانی زِ خَراباتِ مَعانی
که بدان اَرْزَد چاکر که ازان باده دَهَنْدم
بِپَران ناطِقِ جان را تو ازین مَنْطِقِ رَسمی
که نمی­یابد میدان به گَوِ حَرفْ سَمَندَم

چو یکی ساغَرِ مَردی زِ خُمِ یار بَرآرَم
دو جهان را و نَهان را همه از کار بَرآرَم
زِپَسِ کوه بَرآیَم عَلَمِ عشقْ نِمایَم
زِ دلِ خاره و مَرمَر دَمِ اِقْرار بَرآرَم
زِ تَکِ چاه کسی را تو به صد سال بَرآری
منِ دیوانهٔ بی­دل به یکی بار بَرآرَم
چو از آن کوهِ بُلندم کَمَرِ عشق بِبَندم
زِ کَمَرگاهِ مُنافِق سَرِ زُنّار بَرآرَم
بَرِ من نیست من و ما عَدَمَم بی­سَر و بی­پا
سَر و دل زان بِنَهادم که سَر از یار بَرآرَم
به تو دیوار نِمایَم سویِ خود دَر بِگُشایم
به میان دست نباشد دَر و دیوار بَرآرَم
تو چه از کارفَزایی سَر و دَسْتار نِمایی؟
که من از هر سَرِ مویی سَر و دَسْتار بَرآرَم
تو زِ بیگاه چه لَنْگی زِ شبِ تیره چه تَرسی؟
که من از جانِبِ مَغرب مَهِ اَنْوار بَرآرَم
تو زِ تاتار هَراسی که خدا را نَشِناسی
که دو صد رایَتِ ایمان سویِ تاتار بَرآرَم
هَله این لحظه خَموشَم چو میِ عشق بِنوشَم
زِرِهِ جنگ بِپوشَم صَفِ پیکار بَرآرَم
هَله شَمسُ الْحَقِ تبریز زِفِراقِ تو چُنانم
که هیاهوی و فَغان از سَرِبازار بَرآرَم

مَنَم آن عاشقِ عشقت که جُز این کار ندارم
که بر آن کَس که نه عاشق به جُز اِنْکار ندارم
دلِ غیرِ تو نَجویَم سویِ غیرِ تو نَپویَم
گُلِ هر باغ نَبویَم سَرِ هر خار ندارم
به تو آوردم ایمان دلِ من گشت مُسلمان
به تو دل گفت که ای جان چو تو دِلْدار ندارم
چو تویی چَشم و زَبانَم دو نَبینم دو نَخوانم
جُزِیک جان که تویی آن به کَس اِقْرار ندارم
چو من از شَهْدِ تو نوشَم زِچه رو سِرکه فُروشَم
جِهَتِ رِزْق چه کوشم نه که اِدْرار ندارم
زِ شِکَربورهٔ سُلطان نه زِ مِهْمانیِ شیطان
بِخورم سیر بَرین خوان سَرِ ناهار ندارم
نخورم غَم نخورم غَم زِریاضَت نَزَنَم دَم
رُخِ چون زَرْ بِنِگَر گَرْ زَرِ بسیار ندارم
نخورد خسروِ دلْ غَم مَگَر اِلّا غَمِ شیرین
به چه دل غَم خورَم آخِر دلِ غَم­خوار ندارم
پِیِ هر خایِف و ایمِن کُنَمی شرحْ وَلیکِن
زِ سُخَن گفتنِ باطن دلِ گفتار ندارم
تو که بی­داغِ جُنونی خَبَری گوی که چونی؟
که من از چون و چگونه دِگَر آثار ندارم
چو زِ تبریز بَرآمَد مَهِ شَمسُ الْحَق و دینم
سَرِ این ماهِ شَبِستانِ سِپَهدار ندارم

مَنَم آن کَس که نبینم بِزَنَم فاخته گیرم
من از آن خارکَشانَم که شود خارْ حَریرم
به کِه مانَم به کِه مانَم که سُطُرلابِ جهانم
همه اشکالِ فَلَک را به یکایک بِپَذیرم
زِپَسِ کوهِ مَعانی عَلَمِ عشق بَرآمَد
چو عَلَمدار بَرآمَد بِرَهانَد زِ زَحیرم
زِسَحَر گَر بِگُریزم تو یَقین دان که خُفاشَم
زِضَرَر گَر بِگُریزم تو یَقین دان که ضَریرم
چو زِبادی بِگُریزم چو خَسَم سُخرهٔ بادم
چو دَهانَم نَپَذیرد به خدا خام و خَمیرم
نه چو خورشیدِ جهانم شَهِ یک روزهٔ فانی
که نَیَندیشد و گوید که چه میرم که بمیرم؟
نه چو گَردونْ نه چو چَرخَم نه چو مُرغَمْ نه چو فَرخَم
نه چو مِرّیخْ سِلَح‌­کَش نه چو مَهْ نیمه وَزیرم
چو مَنی خوار نباشد که تویی حافظ و یارم
بَرِ خَلْق اِبْنِ قَلیلَم بَرِ تو اِبْنِ کَثیرم
هُنرِ خویش بِپوشَم زِ همه تا نَخَرندم
به دو صد عیب بِلَنْگَم کِه خَرَد جُز تو امیرم؟
نخورم جُز جِگَر و دل که جِگَرگوشهٔ شیرم
نه چو یوزانِ خَسیسَم که بُوَد طُعمهْ پَنیرم
زِ شَرَر زان نَگُریزم که زَرَم نی زَرِ قَلْبَم
زِ خَطَر زان نَگُریزم که دَرین مُلْکِ خَطیرم
هَمگان مُردَنیانَند نِمایند و نَپایند
تو بیا کابِ حَیاتی که زِتو نیست گُزیرم
تو مرا جانِ بَقایی که دَهی جامِ حَیاتم
تو مرا گنجِ عَطایی که نَهی نامْ فَقیرم
هَله بس کُن هَله بس کُن کَم آوازِ جَرَس کُن
که کُهَم من نه صَدایم قَلَمَم من نه صَریرم
فَعِلاتُن فَعِلاتُن فَعِلاتُن فَعِلاتُن
همه می‌گوی و مَزَن دَم زِ شَهَنشاهِ شَهیرم

به خدا کَزْ غَمِ عشقت نَگُریزم نَگُریزم
وَگَر از من طَلَبی جان نَسِتیزم نَسِتیزم
قَدَحی دارم بر کَف به خدا تا تو نیایی
هَله تا روزِ قیامَت نه بِنُوشَم نه بِریزم
سَحَرم رویِ چو ماهَت شبِ منْ زُلفِ سیاهت
به خدا بی‌رُخ و زُلفَت نه بِخُسپَم نه بِخیزم
زِجَلالِ تو جَلیلَم زِ دَلالِ تو دَلیلَم
که من از نَسلِ خَلیلَم که دَرین آتشِ تیزم
بِدِه آن آب زِ کوزه که نه عشقی­‌ست دو روزه
چو نماز است و چو روزه غَمِ تو واجب و مُلْزَم
به خدا شاخِ درختی که ندارد زِتو بَختی
اگَرَش آب دَهَد یَم شود او کُندهٔ هیزم
بِپَر ای دلْ سویِ بالا به پَر و قَوِّت مولا
که در آن صَدْرِمُعَلّا چو تویی نیست مُلازم
هَمِگان وَقتِ بَلاها بِسِتایند خدا را
تو شب و روز مُهَیّا چو فَلَک جازِم و حازِم
صِفَتِ مَفْخَرِ تبریز نگویم به تَمامَت
چه کُنم رَشک نخواهد که من آن غالیه بیزَم

بِزَن آن پَردهٔ دوشین که من امروز خَموشم
زِ تَفِ آتشِ عشقت منِ دِلْسوز خَموشَم
مَنَم آن باز که مَستم زِ کُلَه­بَسته شُدسْتم
زِ کُلَه چَشمْ فَرازم زِ کُلَه­دوز خَموشَم
زِ نِگارِ خوشِ پنهان زِ یکی آتشِ پنهان
چو دلْ­‌افروخته گشتم زِ دِلْفروز خَموشَم
چو بِدیدم که دَهانَم شُد غَمّازِ نَهانَم
سُخَنِ فاش چه گویم که زِ مَرموز خَموشَم
به رَهِ عشقْ خیالش چو قَلاووزِ من آمد
زِ رَهَش گویم لیِکن زِ قَلاووز خَموشَم
زِ غَمْ افروخته گشتم به غَمْ آموخته گشتم
زِ غَم اَر ناله بَرآرَم زِ غَم­آموز خَموشَم

من اگر دست­‌زَنانم نه من از دستِ زَنانم
نه ازینم نه از آنم من از آن شهرِ کَلانم
نه پِیِ زَمر و قِمارم نه پِیِ خَمْر و عُقارم
نه خَمیرم نه خُمارم نه چُنینم نه چُنانم
من اگر مَست و خَرابَم نه چو تو مَستِ شرابم
نه زِ خاکَم نه زِ آبَم نه ازین اَهلِ زمانم
خِرَدِ پورهٔ آدم چه خَبَر دارد ازین دَم
که من از جُملهٔ عالَم به دو صد پَرده نَهانم
مَشِنو این سُخَن از من وَ نه زین خاطِرِ روشن
که ازین ظاهر و باطن نَپَذیرم نَسِتانم
رُخِ تو گرچه که خوب است قَفَصِ جانِ تو چوب است
بِرَم از من که بسوزی که زَبانه­‌ست زَبانم
نه زِ بویَم نه زِ رَنگَم نه زِ نامَم نه زِ نَنگَم
حَذَر از تیرِ خَدَنگم که خدایی­‌ست کَمانم
نه میِ خامْ سِتانَم نه زِ کَس وامْ سِتانَم
نه دَم و دام سِتانَم هَله ای بَختِ جوانم
چو گُلِستانِ جِنانَم طَرَبِسْتانِ جهانم
به رَوانِ همه مَردان که رَوان است رَوانم
شِکَرِسْتانِ خیالَت بَرِ من گُلْشِکَر آرَد
به گُلِستانِ حَقایِق گُلِ صدبَرگ فَشانم
چو دَرآیَم به گُلِستانِ گُل­‌اَفْشانِ وصالَت
زِ سَرِ پا بِنِشانَم که زِ داغَت بِنِشانم
عَجَب ای عشقْ چه جُفتی چه غریبی چه شگفتی
چو دَهانَم بِگِرفتی به درون رفت بَیانم
چو به تبریز رَسَد جان سویِ شَمسُ الْحَق و دینم
همه اسرارِ سُخَن را به نِهایَت بِرَسانم

زِیکی پِسته‌­دَهانی صَنَمی بَسته­‌دَهانم
چو بِرویید نَباتَش چو شِکَر بَست زَبانم
همه خوبیِّ قَمَر او همه شادی­‌ست مگر او
که از او من تَنِ خود را زِ شِکَر باز ندانم
تو چه پُرسی که کُدامی تو دَرین عشقْ چه نامی
صَنَما شاهِ جهانی زِ تو من شادِ جهانم
چو قَدَح ریخته گشتم به تو آمیخته گشتم
چو بِدیدم که تو جانی مَثَلِ جان پِنِهانم
وَگَرَم هست اگر من بِنِه انگشت تو بر من
که من اَنْدَر طَلَبِ خود سَرِ انگشت گَزانم
چو ازو در تَک و تابَم زِپِی‌­اَش سخت شِتابَم
چو مرا بُرد نَبازَم دو چو خود باز سِتانم
چو شِکَرگیرِ تو گشتم چو من از تیرِ تو گشتم
چه شُد اَرْبَهرِ شکارت شِکَنَد تیر و کَمانم
چو صَلاحِ دل و دین را مَهِ خورشیدْ یَقین را
به تو افتاد مَحَبَّت تو شُدی جان و رَوانم