جستجو در گوهرین

از بُتِ باخَبَرِ منْ خَبَری می­‌رَسَدم
وَزْ لَبِ چون شِکَرِ او شِکَری می­‌رَسَدم
شِکَر اَنْدَر شِکَر اَنْدَر شِکَر است
شِکَری در دَهَن است و دِگَری می‌رَسَدم
هر دَم از گُلْشَنِ او طُرفه‌­گُلی می‌سِکُلَم
هر زمان تازه‌­گُل از شاخِ تَری می‌­رَسَدم
خیره از عشقِ وِیْ­‌اَم کَزْ هَوَسَش هر نَفَسی
عاشقِ سوختهٔ خیره‌­سری می‌­رَسَدم
آن یکی زَرد شُده کآتشِ او می­‌کَشَدم
وین دِگَر هست که از وِیْ نَظَری می‌رَسَدم
وان دِگَر بر دَرِ آن خانهٔ او بِنْشَسته
که دَر اَرْ باز نشُد بانگِ دَری می‌­رَسَدم
وان یکی بر سَرِ آن خاکْ سَرَک بِنْهاده
که زِ خاکَش صِفَتِ جانوَری می‌­رَسَدم

مَنَم آن دُزد که شب نَقْب زدم بُبْریدم
سَرِ صَندوق گُشادم گُهَری دُزدیدم
زِ زُلَیخایِ حَرَم چادرِ سَر بِرْبودم
چو بِدیدم رُخِ یوسُف کَفِ خود بُبْریدم
سَرِ سودایِ کسی قَصدِ سَرِ من دارد
کِی بَرَد سَر زِ کَفِ آن کِه از آن سَر دیدم
چو بگفتم نَبَرَم سَر سَر من گفت آمین
چون غَمَش کَند زِ بیخَم پس از آن روییدم
این چه ماه است که اَنْدَر دل و جان­‌ها گردد
که من از گردشِ او بَسْ چو فَلَک گَردیدم
جانِ اِخْوانِ صَفا اوست که اَنْدَر هَوَسَش
همه دُردیِّ جهانْ در سَرِ خود مالیدم
اَنْدَرین چاهِ جهانْ یوسُفِ حُسنی­‌ست نَهان
من بَرین چَرخ ازو هَمچو رَسَن پیچیدم
هَلِه ایِ عشق بیا یارِ مَنی در دو جهان
از همه خَلْق بُریدم به تو بَرچَفْسیدم
زان چُنین در فَرَحَم کَزْ قَدَحَت سَرمَستم
زان گُزیده­‌ست مرا حَق که تو را بُگْزیدم
به نَهان از همه خَلْقان چه خوش آیینْ باغی‌ست
که چو گُل در چَمَنَش جامهٔ جانْ بِدْریدم
اَنْدَران باغ یکی دِلْبَرِ بالاشَجَری­‌ست
که چو بَرگ از شَجَر اَنْدَر قَدَمَش ریزیدم
بس کُنم آنچه بِگُفت او که بگو من گفتم
وانچه فرمود بِپوشان و مگو پوشیدم
شَمسِ تبریز که آفاقْ ازو شُد پُرِ نور
من به هر سویْ چو سایه زِ پِی‌­اَش گَردیدم

مادرم بَختْ بُدَست و پدرمْ جود و کَرَم
فَرَح اِبْنُ الْفَرَح اِبْنُ الْفَرَح اِبْنُ الْفَرَحَم
هین که بَگْلَربَکِ شادی به سعادت بِرَسید
پُر شُد این شهر و بیابانْ سِپَه و طَبْل و عَلَم
گَر به گُرگی بِرَسَم یوسُفِ مَهْ­روی شود
در چَهی گَر بِرَوَم گردد چَهْ باغ اِرَم
آن کِه باشد زِ بَخیلی دلِ او آهن و سنگ
حاتِمِ وَقت شود پیشِ من از جود و کَرَم
خاک چون در کَفِ من زَر شود و نُقرهٔ خام
چون مرا راه زَنَد فِتْنه گَرِ زَرّ و دِرَم؟
صَنَمی دارم گَر بویِ خوشش فاش شود
جانْ پَذیرد زِ خوشی گَر بُوَد از سنگْ صَنَم
مُرد غَم در فَرَحَش که جَبَرَاللّهُ عَزاک
آنچُنان تیغ چگونه نَزَنَد گَردنِ غَم؟
بِسِتانَد به سِتَم او دلِ هر کِه خواهد
عَدْل­ها جُمله غُلامانِ چُنین ظُلْم و سِتَم
آن چه خال است بر آن رُخ که اگر جِلْوه کُند
زود بیگانه شود در هَوَسَش خالْ زِعَم
گفتم اَرْبس کُنم و قِصّه فروداشت کُنم
تو تَمامَش کُنی و شَرح کُنی گفت نَعَم

ای خوشا روز که پیشِ چو تو سُلطان میرم
پیشِ کانِ شِکَرِ تو شِکَرافشان میرم
صد هزاران گُلِ صدبَرگ زِ خاکَم رویَد
چون که در سایهٔ آن سَروِ گُلِستان میرم
ای بَسا دست که خایَند حَریصانِ حَیات
چون که در پایِ تو من دست­‌فَشانان میرم
شَربَتِ مرگ چو اَنْدَر قَدَحِ من ریزی
بر قَدَح بوسه دَهَم مَست و خُرامان میرم
چون به بویِ خوشِ یک سیبِ تو موسی جان داد
پس عَجَب نیست کَزْ آسیبِ تو چون جان میرم
چون خَزانْ از خَبَرِ مرگ اگر زَرد شَوَم
چون بهار از لبِ خَندانِ تو خندان میرم
بارها مُردم من وَزْ دَمِ تو زنده شُدم
گَر بِمیرم زِ تو صد بار بِدان­سان میرم
من پَراکَنده بُدَم خاکْ بُدَم جمع شُدم
پیشِ جمعِ تو نَشایَد که پَریشان میرم
هَمچو فرزند که اَنْدَر بَرِ مادر میرد
در بَرِ رَحْمت و بَخشایشِ رَحْمان میرم
چه حَدیث است کجا مرگ بُوَد عاشق را؟
این مُحال است که در چَشمهٔ حیوان میرم
شَمسِ تبریز کسانی که به تو زنده نِیَند
سویِ تو زنده شَوَم از سویِ ایشان میرم

گَر تو خواهی که تو را بی­‌کَس و تنها نکُنم
وامِقَت باشم هر لحظه و عَذْرا نکُنم
این تَعَلُّق به تو دارد سَرِرِشته مَگُذار
کَژْ مَباز ای کَژِ کَژْباز مَکُنْ تا نکُنم
گفته‌­یی جان دَهَمَت نانِ جوین می‌نَدَهی
بی‌­خَبَر دانی‌­اَم اَرْ هیچ مُکافا نکُنم
گوشِ تو تا بِنَمالَم نگُشایَد چَشمَت
دَهَمَت بیم مُباراتِ تو امّا نکُنم
مُتَفَرِّق شود اَجْزایِ تو هنگامِ اجَل
تو گمان برده که جمعیّتِ اجزا نکُنم
مُنشِئِ روز و شَبَم نیست شود هست کُنم
پس چرا روزِ تو را عاقِبَت اِنْشا نکُنم؟
هر دَمی حَشْرِ نُوَسْتَت زِ تَرَح تا به فَرَح
پس چرا صَبرِ تو را شُکرِ شِکَرخا نکُنم؟
هر کسی عاشقِ کاری زِ تَقاضایِ من است
پس چه شُد کارِ جَزا را که تَقاضا نکُنم؟
تا زِ زِهدانِ جهانْ هَمچو جَنینَت نَبُرَم
در جهانِ خِرَد و عقلْ تو را جا نکُنم
گُلْشَنِ عقل و خِرَد پُرگُل و ریحانِ طَری‌ست
چَشمْ بَستی به ستیزه که تماشا نکُنم
طَبْلِ بازِ شَهَم ای باز بَرین بانگ بیا
پیش از آن که بِرَوَم نَظْمِ غَزَل­‌ها نکُنم

من چو در گورْ درون خُفته هَمی فَرسایَم
چو بیایی به زیارت سَره بیرون آیم
نَفْخِ صورِ مَنی و مَحْشَرِ من پس چه کُنم؟
مُرده و زنده بدان­جا که تویی آن­جایم
مَثَلِ نایْ جَمادیم و خَمُش بی­لبِ تو
چه نَواها زَنَم آن دَم که دَمی در نایَم
نِیِ مِسکینِ تو با شِکَّرِلب خو کرده‌ست
یاد کُن از منِ مِسکین که تو را می‌­پایَم
چون نیابم مَهِ رویَت سَرِ خود می­‌بَندم
چون نیابَم لبِ نوشَت کَفِ خود می‌خایَم

ساقیا ما زِ ثُریّا به زمین افُتادیم
گوشِ خود بر دَمِ شش­تایِ طَرَب بِنْهادیم
دلِ رَنْجور به طُنْبور نَوایی دارد
دلِ صد پارهٔ خود را به نَوایَش دادیم
به خَرابات بُدَستیم از آن رو مَستیم
کویِ دیگر نَشِناسیم دَرین کو زادیم
ساقیا زین همه بُگْذر بِدِه آن جامِ شَراب
همه را جُمله یکی کُن که دَرین اَفْرادیم
همه را غَرق کُن و باز رَهان زین اَعْداد
مَزه­یی بَخش که ما بی­مَزهٔ اَعْدادیم
دلِ ما یافت از این باده عَجایب بویی
لاجَرَم از دَمِ این باده لَطیف اَوْرادیم
از بُرون خستهٔ یاریم و درونْ رُستهٔ یار
لاجَرَم مَست و طَرَبناک و قَوی بُنیادیم
همه مَستیم و خَرابیم و فَنایِ رَهِ دوست
در خَراباتِ فَنا عاقلهٔ ایجادیم
هَله خاموش بیارام عروسی داریم
هله گِردَک بِنِشینیم که ما دامادیم

چند خُسپیم صَبوح است صَلا بَرخیزیم
آبِ رَحْمَت بِسِتانیم و بر آتش ریزیم
آن کُمَیْتِ عربی را که فَلَک پیمایَست
وَقِت زین است و لِگام است، چرا نَنْگیزیم؟
خوش بِرانیم سویِ بیشَهٔ شیرانِ سیاه
شیرگیرانه زِ شیرانِ سِیَه نَگْریزیم
دَرِ زَنَدانِ جهان را به شُجاعَت بِکَنیم
شِحْنهٔ عشق چو با ماست زِ کِه پَرهیزیم؟
زَنگیانِ شبِ غَم را همه سَر بَرداریم
زنگ و رومی چه بُوَد چون به وَغا بِسْتیزیم؟
قَدَحِ باده نسازیم جُز از کاسهٔ سَر
گِردِ هر دیگ نگردیم نه ما کَفْلیزیم
زآخِر ثَوْر بِرانیم سویِ بُرجِ اَسَد
چو اَسَد هست، چه با گَلِّهٔ گاو آمیزیم؟
اَنْدَرین مَنْزِلْ هر دَمْ حَشَری گاو آرَد
چاره نَبْوَد زِ سَرِ خَر چو دَرین پالیزیم
موجِ دریایِ حَقایق که زَنَد بر کُهِ قاف
زان زِ ما جوش بَرآوَرْد که ما کاریزیم
بَدْرْ ما راست، اگرچه چو هِلالیم نِزار
صَدْرْ ما راست، اگرچه که دَرین دِهْلیزیم
گُلْرُخان رویْ نِمایَند چو رو بِنْماییم
که بهاریم در آن باغ نه ما پاییزیم
وَزْ سَرِ ناز بگوییم چه چیزید شما
سَجده آرَنْد که ما پیشِ شما ناچیزیم
گُلْ‌عِذاریم ولی پیشِ رُخِ خوبِ شما
رویِ ناشُسته و آلوده و بی‌تَمییزیم
آهوانِ تَبَتی بَهرِ چَرا آمده اند
زان‌که امروز همه مُشک و عَبِر می‌بیزیم
چون دَهَد جامِ صَفا بر همه ایثار کنیم
وَرْ زَنَد سیخِ بَلا هَمچو خَران نَسْکیزیم
تابِ خورشیدِ اَزَل بر سَرِ ما می‌تابَد
می‌زَنَد بر سَرِ ما تیز، از آن سَرتیزیم
طالِعِ شَمس چو ما راست، چه باشد اَخْتَر؟
روز و شب در نَظَرِ شَمسِ حَقِ تبریزیم

جُز زِ فَتّانِ دو چَشمَت زِ کِه مَفْتون باشیم؟
جُز زِ زَنجیرِ دو زُلفَت زِ کِه مَجنون باشیم؟
جُز از آن رویِ چو ماهَت که مَهَش جویان است
دِگَر از بَهرِ که سَرگشته چو گَردون باشیم؟
نارِ خندانِ تو ما را صَنَما گِریان کرد
تا چو نار از غَمِ تو با دلِ پُر خون باشیم
چَشمِ مَستِ تو قَدَح بر سَرِ ما می‌ریزد
ما چه موقوفِ شَراب و میْ و اَفْیون باشیم؟
گُلْفَشانِ رُخِ تو خَرمَنِ گُل می‌بَخشَد
ما چه موقوفِ بهار و گُلِ گُلْگون باشیم؟
هَمچو موسی زِ درختِ تو حَریفِ نوریم
ما چرا عاشقِ بَرگ و زَرِ قارون باشیم؟
هر زمان عشقْ دَرآیَد که حَریفان چونید؟
ما زِ چون گفتنِ او والِهْ و بی‌چون باشیم
ما چو زاییده و پَروردهٔ آن دریاییم
صاف و تابنده و خوش چون دُرِ مَکْنون باشیم
ما زِ نورِ رُخِ خورشید چو اِجْرا داریم
هَمچو مَهْ تیزرو و چابُک و موزون باشیم
به دُعا نوحِ خیالَتْ یَم و جیحون خواهد
بَهرِ این سابِح و با چَشمِ چو جیحون باشیم
هَمچو عشقیم درونِ دِلِ هر سودایی
لیکْ چون عشقْ زِ وَهْمِ همه بیرون باشیم
چون که در مَطْبَخِ دل، لوتْ طَبَقِ بر طَبَق است
ما چرا کاسه‌کَشِ مَطْبَخِ هر دون باشیم؟
وَقْف کردیم بَرین بادهٔ جانْ کاسهٔ سَر
تا حَریفِ سَری و شِبْلی و ذَاالْنون باشیم
شَمسِ تبریز پِیِ نورِ تو زان ذَرّه شُدیم
تا زِ ذَرّاتِ جهان در عَدَد اَفْزون باشیم

گَر تو مَستی بَرِ ما آیْ که ما مَستانیم
وَرْنه ما عشوه و ناموسِ کسی نَسْتانیم
یوسُفانند که دَرمانِ دلِ پُر دَردند
که زِ مَستی بِنَدانند که ما دَرمانیم
وَرْ بِدانند، حَق و قیمَتِ خود دَرشِکَنند
چون که دَرمانْ سَرِ خود گیرد، ما درمانیم
ما خَرابیم و خَرابات زِ ما شوریده‌ست
گنجِ عیشیم اگر چند دَرین ویرانیم
کَدخُدامان به خَراباتْ همان ساقی و بَسْ
کَدخُدا اوست و خدا اوست، هَمو را دانیم
مَست را با غَم و اندیشه و تَدبیر چه کار؟
که سِزایِ سَرِ صَدْریم وَ یا دَربانیم
هر کِه از صَدْر خَبَر دارد او دَربان است
ما زِ جانْ بی‌خَبَریم و بَرِ آن جانانیم
من نخواهم که سُخَن گویم، اِلّا ساقی
می‌دَمَد در دلِ ما، زان که چو نایْ اَنْبانیم
خوش بُوَد سیم‌تَنی کو بِنَداند که کی‌ام
بارِ ما می‌کَشَد و ماش هَمی‌رَنْجانیم
یارِ ما دانَد کو کیست، ولی بَرشِکَند
خویش کاسِد کُند و گوید ما ارزانیم
سَر فرود آرَد چون شاخِ تَر از لُطف و کَرَم
ما چو بَرگ از حَذَرِ فُرقَتِ او لَرزانیم
یک زمانم بِهِل ای جان که خَموشانه خوش است
ما سُخَن گویِ خَموشیم که چون میزانیم
بس کُن اَرْ چند بیانِ طُرُق از اَرکان است
ما به اَرکانْ به چه مشغول شویم، اَرْ کانیم؟

روزِ آن است که ما خویش بر آن یار زنیم
نَظَری سیر بر آن رویِ چو گُلْنار زنیم
مُشتری‌وار سَرِ زُلفِ مَهِ خود گیریم
فِتْنه و غُلغُله اَنْدَر همه بازار زنیم
اَنْدَراُفْتیم در آن گُلْشَنْ چون بادِ صَبا
همه بر جَیبِ گُل و جَعْدِ سَمَن‌زار زنیم
نَفَسی کوزه زنیم و نَفَسی کاسه خوریم
تا سَبووار همه بر خُمِ خَمّار زنیم
تا به کِی نامه بِخوانیم، گَهِ جام رَسید
نامه را یک نَفَسی در سَرِ دَستار زنیم
چَنگِ اِقْبال زِ فَرِّ رُخِ تو ساخته شُد
واجِب آید که دو سه زَخْمه بر آن تار زنیم
وَقتِ شور آمد و هنگامِ نِگَه‌داشت نَمانْد
ما که مَستیم چه دانیم چه مِقْدار زنیم؟
خاکْ زَر می‌شود اَنْدَر کَفِ اِخْوانِ صَفا
خاکْ در دیدهٔ این عالَمِ غَدّار زنیم
می‌کَشانند سویِ مَیمَنه ما را به طَناب
خیمهٔ عِشرَت ازین بار در اسرار زنیم
شُد جهان روشن و خوش از رُخِ آتش‌رویی
خیز تا آتش در مَکْسَبه و کار زنیم
پاره پاره شود و زنده شود چون کُهِ طور
گَر زِ برقِ دلِ خود بر کُهْ و کُهْسار زنیم
هَله باقیش تو گو که به وجودِ چو توی
سرد و حَیف است که ما حَلْقهٔ گُفتار زنیم

روزِ شادی‌ست بیا تا هَمِگان یار شویم
دست با هم بِدَهیم و بَرِ دِلْدار شویم
چون دَرو دَنگ شویم و همه یک‌رنگ شویم
همچُنین رَقص‌کُنانْ جانِبِ بازار شویم
روزِ آن است که خوبان همه در رَقص آیند
ما بِبَندیم دُکان‌ها همه بی‌کار شویم
روزِ آن است که تَشریف بِپوشد جان‌ها
ما به مهمانِ خدا بر سَرِ اسرار شویم
روزِ آن است که در باغْ بُتان خیمه زنند
ما به نَظّارهٔ ایشان سویِ گُلْزار شویم

ساقیا عَربده کردیم که در جنگ شویم
میِ گُلْرنگ بِدِه تا همه یک‌رنگ شویم
صورتِ لُطفِ سَقَی اللّه تویی در دو جهان
رُخِ مَیْ‌رنگ نِما تا هَمِگان دَنگ شویم
باده مَنسوخ شود چون به صِفَت باده شویم
بَنگ مَنسوخ شود چون هَمِگی بَنگ شویم
هین که اندیشه و غَمْ پَهْلویِ ما خانه گرفت
باده دِهْ تا که ازو ما به دو فَرسنگ شویم
مُطربا بَهرِ خدا زَخْمهٔ مَستانه بِزَن
تا زِ زَخْمه‌یْ خوشِ تو، ساخته چون چَنگ شویم
مَجْلِسِ قیصرِ روم است بِدِه صَیقلِ دل
تا که چون آیِنِهٔ جانْ همه بی‌زنگ شویم
یک جهانْ تَنگ‌دل و ما زِ فَراخیِّ نَشاط
یک نَفَس عاشقِ آنیم که دلْ‌تنگ شویم
دشمنِ عقل کِه دیده‌ست کَزْ آمیزشِ او
همه عقل و همه عِلْم و همه فَرهنگ شویم
شَمسِ تبریز چو در باغِ صَفا رو بِنِمود
زود در گَردنِ عشقَش همه آونگ شویم

وَقتِ آن شُد که به زَنجیرِ تو دیوانه شویم
بَند را بَرگُسِلیم از همه بیگانه شویم
جانْ سِپاریم دِگَر نَنگِ چُنین جانْ نکَشیم
خانه سوزیم و چو آتشْ سویِ میخانه شویم
تا نَجوشیم ازین خُنْبِ جهان بَرناییم
کِی حَریفِ لبِ آن ساغَر و پیمانه شویم؟
سُخَنِ راستْ تو از مَردمِ دیوانه شِنو
تا نمیریم مَپِنْدار که مَردانه شویم
در سَرِ زُلفِ سعادت که شِکَن در شِکَن است
واجِب آید که نگون‌تَر زِ سَرِ شانه شویم
بال و پَر باز گُشاییم به بُستانْ چو درخت
گَر دَرین راهِ فَنا ریخته چون دانه شویم
گرچه سنگیم، پِیِ مُهرِ تو چون موم شویم
گرچه شَمعیم، پِیِ نورِ تو پروانه شویم
گرچه شاهیم، برایِ تو چو رُخ راست رَویم
تا بَرین نَطْع زِ فَرزینِ تو فَرزانه شویم
در رُخِ آینهٔ عشقْ زِ خود دَم نَزَنیم
مَحْرَمِ گنجِ تو گردیم چو ویرانه شویم
ما چو افسانهٔ دلْ بی‌سَر و بی‌پایانیم
تا مُقیمِ دلِ عُشّاقْ چو افسانه شویم
گَر مُریدی کُند او ما به مُرادی بِرَسیم
وَرْ کلیدی کُند او ما همه دَندانه شویم
مُصْطفی در دلِ ما گَر رَه و مَسْنَد نکُند
شاید اَرْ ناله کنیم، اُسْتُنِ حَنّانه شویم
نی خَمُش کُن که خَموشانه بِبایَد دادن
پاسْبان را چو به شب ما سویِ کاشانه شویم

خوش بِنوشَم تو اگر زَهر نَهی در جامَم
پُخته و خامِ تو را گَر نَپَذیرم خامَم
عاشقِ هدیه نِیَم، عاشقِ آن دستِ تواَم
سُنْقُرِ دانه نِیَم، اَیْبَکِ بَندِ دامَم
از تَغارِ تو اگر خون رَسَدم هَمچو سگان
گَر من آن را قَدَحِ خاص نَدانَم، عامَم
غُنچه و خارِ تو را دایه شَوَم هَمچو زمین
تا سَمِعْنا وَاَطَعْنا کُنی ای جان نامَم
مَلَخِ حُکمِ تو تا مزرعه‌ام را بِچَرید
گَر نگردم تَلَفِ تو عَلَفِ اَیّامَم
ساقیِ صَبر بیا رَطْلِ گِرانم دَردِهْ
تا چو ریگش به یکی بار فروآشامَم
گویی‌اَم شَپْشَپی و چون پَشه بی‌آرامی
چون دلارام نیابَم به چه چیز آرامَم؟
هَمچو دُزدانْ زِ عَسَس من همه شب در بیمَم
هَمچو خورشیدپَرَستان به سَحَر بر بامَم
مِهرِ غیرِ تو بُوَد در دلِ من مُهرِ ضَلال
شُکرِ غیرِ تو بُوَد در سَرِ منْ سَرسامَم
به زبان گَر نکُنم یادِ شِکَرخانهٔ تو
کام و ناکام بُوَد لَذَّتِ آن در کامَم
خَبَرِ رَشکِ تو می‌آرَد اشکِ تَرِ من
نه به تَقلید، بَلْ از دیده دَهَد پیغامَم

ما سَر و پَنجه و قَوَّت نه ازین جان داریم
ما کَر و فَرِّ سعادت نه زِ کیوان داریم
آتشِ دولَتِ ما نیست زِ خورشید و اَثیر
سُبُحاتِ رُخِ تابنده زِ سُبْحان داریم
رَگ و پِیْ نیّ و در آن دَجلهٔ خون می‌جوشیم
دست و پا نیّ و در آن مَعرکه جولان داریم
هفت دریا بَرِ ما غَرقهٔ یک قَطره بُوَد
که به کَف شَعْشَعهٔ جوهرِ انسان داریم
چه کم اَرْ سَر نَبُوَد، چون که سَراسَر جانیم؟
چه غَم اَرْ زَر نَبُوَد، چون مَدَد از کان داریم؟
بوهُرَیرَه صِفَتیم و به گَهِ داد و سِتَد
دل بِدان سابقه و دست در اَنْبان داریم
اَهْرِمن دیو و پَری جُمله به جانْ عاشقِ ماست
 چون که در عشقِ خدا مُلْکِ سُلَیمان داریم
در چَهْ و حَبْسِ جهان گرچه رَهینِ دَلْویم
چند یعقوبِ دل آشفته به کَنْعان داریم
شَمسِ تبریز شَهَنشاهِ همه مَردان است
ما از آن قُطبِ جهانْ حُجَّت و بُرهان داریم

ای دَریغا که شب آمد همه از هم بِبُریم
مَجْلِس آخِر شُد و ما تشنه و مَخْمورسَریم
رفت این روزِ دراز و دَرِ حِسْ گشت فَراز
زَاوَّلِ روز خُماریم به شبْ زان بَتَریم
باطنِ ما چو فَلَک تا به اَبَد مُستَسْقی‌ست
گرچه روزی دو سه در نَقْش و نِگارِ بَشَریم
مَعْدهٔ گاو گرفته‌ست رَهِ مَعْدهٔ دل
وَرْنه در مَرْجِ بَقا صاحِبِ جوعِ بَقَریم
نَزدِ یَزدان نه صَباح است برادر نه مَسا
چیزِ دیگر بُوَد و ما تَبَعِ آن دِگَریم
همه زندانِ جهان پُر زِ نِگار است و نُقوش
همه مَحْبوسِ نُقوش و وَثَناتِ صُوَریم؟
کوزه‌ها دان تو صُوَر را و زِ هر شَربَتِ فکر
هَمچو کوزه همه هر لحظه تَهی ایم و پُریم
نَفَسی پُر زِ سَماع و نَفَسی پُر زِ نِزاع
نَفَسی لَسْتُ اُبالی نَفَسی نَفْع و ضَریم
شَربَت از کوزه نَرویَد بُوَد از جایِ دِگَر
هَمچو کوزه زِ اصولِ مَدَدشْ‌ بی‌خَبَریم
از دَهَنده‌‌ی نَظَر اَرْچه که نَظَر محجوب است
زانْست مَحجوب که ما غَرقِ دَهَنده‌‌ی نَظَریم
آنچُنان که نَتَوان دید زِ بُعدِ مُفرِط
سَبَبِ قُربَتِ مُفرِط مَعْزول از بَصَریم
گَهْ زِ تَمزیجِ جَمادات چو یَخْ مُنجَمدیم
گَهْ در آن شیر گُدازنده مِثالِ شِکَریم
اگر این یَخْ نَرَوَد زانْست که خورشید رَمید
وَگَر آن مَهْ نرَسَد زانْست که بَندِ اگریم
گرچه دل را زِ لِقا بر جِگَرَش آبی نیست
مُتَّصِل با کَرَمِ دوستْ چو آب و جِگَریم
چو مُهَندس جِهَتِ جانْ وَطَنِ غَیبی ساخت
با مُهَندس زِ درون هندسه‌‌یی بَرشِمُریم
چو سُلَیمان اگر او تاج نَهَد بر سَرِ ما
هَمچو مور از پِیِ شُکرشْ همه بَسته کَمَریم
از زَکاتی که فرستد بَرِ ما آن خورشید
قَمَر اَنْدَر قَمَر اَنْدَر قَمَر اَنْدَر قَمَریم
وَزْ سَحابی که فرستد بَرِ ما آن دریا
گُهَر اَنْدَر گُهَر اَنْدَر گُهَر اَنْدَر گُهَریم
زان بهاری که خَزانی نَبُوَد در پِیِ او
همه سَرسَبز و فَزاینده چو سَرو و شَجَریم
جان چو روز است و تَنِ ما چو شب و ما به میان
واسطه‌‌ی روز و شبِ خویش مِثالِ سَحَریم
من خَمُش کردم ای خواجه وَلیکِن زِنْهار
هَله مَنْگَر سویِ ما سُست که اِحْدَی الْکُبَریم

من ازین خانهٔ پُر نور به در می‌نَرَوَم
من ازین شهرِ مُبارک به سَفَر می‌نَرَوَم
مَنَم و این صَنَم و عاشقی و باقیِ عُمر
من ازو گَر بِکُشی جایِ دِگَر می‌نَرَوَم
گَر جهانْ بَحْر شود موج زَنَد سَرتاسَر
من به جُز جانِبِ آن گنجِ گُهَر می‌نَرَوَم
شهرِ ما تَختگَهْ و مَجْلِسِ آن سُلطان است
من زِ سُلطانِ سَلاطین به حَشَر می‌نَرَوَم
شهرِ ما از شَهِ ما کانِ عَقیق و گُهَر است
من زِ گنجینهٔ گوهر به حَجَر می‌نَرَوَم
شهرِ ما از شَهِ ما جَنَّت و فردوسِ خوش است
من زِ فردوس و زِ جَنَّت به سَقَر می‌نَرَوَم
شهر پُر شُد که فُلان اِبْنِ فُلان می‌بِرَوَد
شهر اَراجیف چرا پُر شُد اگر می‌نَرَوَم؟
این خَبَر رفت به هر سوی و به هر گوش رَسید
من ازین‌ بی‌خَبَریْ سویِ خَبَر می‌نَرَوَم
یارِ ما جان و خداوندِ قَضا و قَدَر است
من ازین جانِ قَدَر جُز به قَدَر می‌نَرَوَم
تو مسافر شده‌‌یی تا که مَگَر سود کُنی
من ازین سودِ حقیقت به مَگَر می‌نَرَوَم
مَغز را یافته‌‌‌ام پوست نخواهم خایید
ایمِنی یافته‌‌‌ام سویِ خَطَر می‌نَرَوَم
تو جِگَرگوشَهٔ مایی بُرو اَللّهُ مَعَک
من چو دل یافته‌‌‌ام سویِ جِگَر می‌نَرَوَم
تو کَمَربَسته چو موری پِیِ حِرصِ روزی
من فَکَنده کُلَه و سویِ کَمَر می‌نَرَوَم
نَشْنَوم پَندِ کسی پَندْم مَدِه جانِ پدر
من پدر یافته‌‌‌ام سویِ پدر می‌نَرَوَم
شَمسِ تبریز مرا طالِعِ زُهره داده‌ست
تا چو زُهره همه شب جُز به بَطَر می‌نَرَوَم

تا که ما از نَظَر و خوبیِ تو باخَبَریم
از بَد و نیکِ جهانْ هَمچو جهان‌ بی‌خَبَریم
نَظَری کرد سویِ خوبیِ تو دیدهٔ ما
از پِیِ رویِ تو تا حَشرْ غُلامِ نَظَریم
دینِ ما مِهرِ تو و مَذهَبِ ما خِدمَتِ تو
تا نگویی که دَرین عشقِ تو ما مُخْتَصَریم
زَهر بر یادِ یکی نوشْ تو ایِ آهوچَشم
گَر بِهْ از نوش نَنوشیم پس از سگ بَتَریم

مَنَم آن بَندهٔ مُخْلِص که از آن روز که زادم
دل و جان را زِ تو دیدم، دل و جان را به تو دادم
کَتَبَ الْعِشْقُ بِاَنّی بِهَوَی الْعاشِقِ اَعْلَمْ
فَاِلَیْهِ نَتَراجَعْ وَ اِلَیْهِ نَتَحاکَمْ
چو شَرابِ تو بِنوشَم، چو شَرابِ تو بِجوشَم
چو قَبایِ تو بِپوشَم، مَلِکَم، شاهْ قُبادم
قَمَرُ الْحُسْنِ اَتانی وَ اِلَی الْوَصْلِ دَعانی
وَرَعانی وَ سَقانی، هُوَ فِی الْفَضْلِ مُقَدَّم
زِ میانم چو گُزیدی، کَمَرِ مِهْرِ تو بَستم
چو بِدیدم کَرَمِ تو، به کَرَمْ دست گُشادم
نَصَرَ اْلعِشْقِ اَجیبوا وَ اِلَی الْوَصْلِ اَنیبوا
طَلَعَ الْبَدْرُ فَطَیبوا، قَدِمَ الْحِبُّ وَ اَنْعَم
چه کُنم نام و نشان را، چو زِ تو گُم نشود کَس؟
چه کُنم سیم و دِرَم را، چو دَرین گنج فُتادم؟
لَمَعُ الْعِشْقِ تَوالی وَ عَلَی الصَّبْرِ تَعالی
طَمَسَ الْبَدْرُ هِلالا، خَضَعَ الْقَلْبُ وَ اَسْلَم
چو تویی شادی و عیدم، چه نِکوبَخت و سَعیدم
دلِ خود بر تو نهادم، به خدا نیک نَهادم
خَدَعُونی، نَهَبُونی، اَخَذُونی، غَلَبُونی
وَعَدونی، کَذبُونی، فَاِلی مَن اَتَظَلَّم؟
نه بِدَرَّم، نه بِدوزَم، نه بِسازم، نه بِسوزم
نه اسیرِ شب و روزم، نه گرفتارِ کَسادم
مَلِکُ الشَّرْقِ تَشَرَّقْ وَ عَلَی الرّوحِ تَعَلَّق
غَسَقُ النَّفْسِ تَفَرَّق، رَبَضُ الْکُفْرِ تَهَدَّم
چه کَساد آید آن را که خریدارْ تو باشی؟
چو فُزودی تو بَهایم، که کُند طَمْع مَزادم؟
نَفَسُ الْعِشْقِ عَتادِیْ وَ عَمیدی وَ عِمادی
فَمِنَ الْعِشْقِ تَدَثَّرْ وَ مِنَ الْعِشْقِ تَخَتَّم
رَوِشِ زاهِد و عابد، هَمِگی تَرکِ مُراد است
بِنِما، تَرکِ چه گویم، چو تویی جُمله مُرادَم؟
لَکَ یا عِشْقُ وُجُودی وَ رُکُوعی وَ سُجُودی
لَکَ بُخْلی، لَکَ جُودی، وَ لَکَ الْدَّهْرُ مُنَظَّم
چو مرا دیو رُبودی، طَرَبَم یادِ تو بودی
تو چُنانم بِرُبودی، که بِشُد یادْ زِ یادم
اَلِفُ الدَّهْر بِعادی، جَرَحَ الْبُعْدُ فُوادی
فَقَدَ النَّوْمَ وِسادی، وَ سعاداتیَ نُوَّم
به صِفَت کَشتیِ نوحَم، که به بادِ تو رَوانم
چو مرا بادْ تو دادی، مَدِه ای دوست به بادم
فَاَرَی الشَّمْلَ تَفَرَّق، وَاَرَی الْسِّتْرَ تَمَزَّق
وَاَرَی السَّقْفَ تَخَرَّق، وَاَرَی الْمَوْجَ تَلاطَم
من اگر کَشتیِ نوحَم چه عَجَب؟ چون همه روحَم
من اگر فَتح و فَتوحَم چه عَجَب؟ شاه نِژادم
وَاَرَی الْبَدْرَ تَکَوَّر، وَاَرَی الْنَّجْمَ تَکَدَّر
وَاَرَی الْبَحْرَ تَسَجَّر، وَاَرَی الْهُلْکَ تَفاقَم
چو به بَحْرِ تو دَرآیَم، به مِزاجْ آبِ حَیاتم
چو فُتَم جانِبِ ساحل، حَجَرم، سنگ و جَمادم
فَقَد اَهْدانیَ رَبّی، وَ اَتَی الْجَدَّ بِحِبّی
نَهَضَ الْحِبُّ لِطِبّی وَ تَدارَک وَ تَرَحَّم
به خدا بازِ سپیدم که به شاه است امیدم
سویِ مُردار چه گردم؟ نه چو زاغَمْ نه چو خادم
نَزَل الْعِشْقُ بِداری، مَعَهُ کاسُ عُقاری
هُوَ مِعْراجُ سُواری وَ عَلَی السَّطْحِ کَسُلَّم
چو بِسازیم چو عیدم، چو بِسوزیم چو عودم
زِ تو گِریَم، زِ تو خَندم، زِ تو غَمگین، زِ تو شادم
بِکَ اَحْیی وَ اَمُوتُ، بِکَ اُمْسِکْ وَ اَفُوتُ
بِکَ فِی الدَّهْرِ سَکوتُ، بِکَ قَلْبی یَتَکَلَّم
چو زِ تبریز بِتابَد مَهِ شَمسُ الْحَقِ وَالدّین
بِفُروزَد زِ مَهِ او فَلَکِ جَهَد و جِهادم